સાહિત્ય પ્રકાર: વિજ્ઞાનકથા (Science Fiction)
સાર: આ પાઠમાં 'ઉત્તમ' નામના એક રોબોટ (યંત્રમાનવ) ની પત્રકાર પરિષદનું વર્ણન છે. ઉત્તમ રોબોટ પત્રકારોના પ્રશ્નોના ઉત્તરો આપે છે અને રોબોટની ઉત્પત્તિ, તેના ઉપયોગો અને ભવિષ્યની શક્યતાઓ વિશે ચર્ચા કરે છે. તે લાઈવ ડેમો પણ બતાવે છે.
૧. શબ્દાર્થ અને શબ્દસમૂહ
- પરિષદ: સભા
- ગરિમા: ગૌરવ, મોટાઈ, પ્રૌઢતા
- ચાકર: દાસ, નોકર
- અચંબો: આશ્ચર્ય, નવાઈ
- કાબેલ: પહોંચેલું, હોશિયાર
- દંગ: આશ્ચર્યચકિત
- પરીક્ષણ: પરીક્ષા કરવી, તપાસવું તે
- દિગ્મૂઢ: ચકિત, છક
- સંવાદદાતા: ખબરપત્રી
શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ:
- કાર્યક્રમ સંચાલન કરનાર: ઉદ્ઘોષક
- મુખ પરંપરાથી ચાલતી આવેલી વાર્તા: દંતકથા
- સો વર્ષનો ગાળો, સો વર્ષનો ઉત્સવ: શતાબ્દી
૨. સ્વાધ્યાય પ્રશ્નોત્તરી
૩. પ્રત્યય પરથી શબ્દો અને વાક્ય
| પ્રત્યય | શબ્દ | વાક્ય |
|---|---|---|
| ક્ષણ + ઇક | ક્ષણિક | આ ગુસ્સો ક્ષણિક છે, હમણાં શાંત થઈ જશે. |
| જાદુ + ગર | જાદુગર | જાદુગરે હાથ ચાલાકીથી કબૂતર કાઢ્યું. |
| લાંચ + ખોર | લાંચખોર | લાંચખોર અધિકારી પકડાઈ ગયો. |
| દુકાન + દાર | દુકાનદાર | દુકાનદારે ગ્રાહકને આવકાર્યો. |
| દગા + બાજ | દગાબાજ | દગાબાજ મિત્રથી ચેતતા રહેવું. |
૪. વધારાના વાક્યો શોધો
ફકરામાં નીચે મુજબના વાક્યો વધારાના છે (જે વાર્તામાં નથી):
- "સદીઓથી માનવી રોબોટ ક્ષેત્રમાં સંશોધન કરી રહ્યો છે."
- "જે શબ્દ આજે વિજ્ઞાનજગતમાં સ્વીકાર્ય બન્યો છે."
- "જેમાં ઘણે અંશે સફળતા પણ મળી."
- "સ્ટેજ પર અંધારું છવાઈ ગયું."
- "લાઇટ શરૂ થતાં જ વળી સ્ટેજ પર ઝગમગાટ થઈ ગયો."
૫. વ્યાકરણ : સંયોજક
સંયોજક એટલે શું?
બે પદો, પદસમૂહો કે વાક્યોને જોડનાર પદને સંયોજક કહે છે. (ઉદાહરણ: અને, કે, અથવા, પણ, પરંતુ, તેથી, કારણ કે, એટલે).
ખાલી જગ્યામાં યોગ્ય સંયોજક લખો:
| વાક્ય | સંયોજક |
|---|---|
| ૧. મિ. ઉત્તમ રોબોટ હતો ___ બધા પ્રશ્નોના સરસ જવાબ આપ્યા. | છતાં |
| ૨. પોતાની પ્રજાનો સમર્પણભાવ જોયો ___ રાણાને ખૂબ સંતોષ થયો. | તેથી / એટલે |
| ૩. એણે સાઈકલ તો જોઈને ચલાવી હતી ___ પંકચર પડ્યું. | પણ / છતાં |
| ૪. મહિલાઓ ખેડૂતની વારે ચઢી ___ દુશ્મનોને ભગાડી દીધા. | અને |
| ૫. છોકરાનો જવાબ સાચો હતો ___ મિત્રના કહેવાથી જવાબ સુધાર્યો. | છતાં / પણ |
| ૬. એણે વારંવાર દાખલો ગણી ખાતરી કરી ___ પોતાનો જવાબ સાચો છે. | કે |
| ૭. ટપાલીનો અવાજ સાંભળ્યો ___ શકરી પટલાણી બહાર આવ્યાં. | એટલે / અને |
| ૮. થાળીમાં કારેલાની વાનગીઓ જોઈ ___ ગોપાલદાસને કમકમાં આવી ગયાં. | એટલે / તેથી |
વાક્યો જોડો (કોષ્ટક પરથી):
- બીમારીમાં ખીચડી ખાવી સારી તેથી અમે જમી લઈશું. (ખોટું) -> સુધારો: બીમારીમાં ખીચડી ખાવી સારી અથવા હળવો ખોરાક લેવો સારો.
- મેં એને રોકવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો છતાં તેણે જવાનું બંધ ન રાખ્યું.
- નવરાત્રિમાં કાકાએ નવી ગાડી ખરીદી એટલે તેમણે સૌને માટે જમણવાર ગોઠવ્યો.
- અમે જેવાં વિમાનમાં બેઠાં અને દસ મિનિટમાં ગગને ચડી ગયાં.
- રસ્તો ભેજવાળો હતો પણ ખાસ ઠંડક લાગતી નહોતી.
- તે પરીક્ષામાં પાસ થશે જ કારણ કે તેણે ઘણી મહેનત કરી છે.
૬. વાર્તા લેખન (મુદ્દા પરથી)
મુદ્દા: તળાવ, દેડકાંનો અવાજ, મગર પરેશાન, મિટિંગ, ઉપાય, દાદાગીરી, યુક્તિ, શરણાગતિ, સમાધાન.
વાર્તા: સમજદાર મગર અને દેડકાં
એક સુંદર તળાવ હતું. તેમાં ઘણાં બધાં દેડકાં રહેતાં હતાં. ચોમાસાની ઋતુમાં દેડકાંઓનો 'ડ્રાઉં.. ડ્રાઉં..' અવાજ ખૂબ વધી ગયો. આ જ તળાવમાં એક વૃદ્ધ મગર પણ રહેતો હતો. દેડકાંઓના સતત ઘોંઘાટથી મગરને બહુ પરેશાની થતી હતી. તેની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ હતી.
એક દિવસ મગરે બધા દેડકાંઓને સમજાવ્યા, "ભાઈઓ, રાત્રે થોડી શાંતિ રાખો તો અમે સૂઈ શકીએ." પણ દેડકાં તો મસ્તીમાં હતા. તેમણે દાદાગીરી કરતા કહ્યું, "તળાવ અમારું પણ છે, અમે તો બોલીશું!" મગરને ગુસ્સો આવ્યો પણ તે સમજદાર હતો. તેણે એક યુક્તિ વિચારી. તેણે પોતાના સાથી મગરોની મિટિંગ બોલાવી.
બીજે દિવસે રાત્રે જ્યારે દેડકાં બોલવા લાગ્યા, ત્યારે બધા મગરોએ પાણીમાં જોરજોરથી પૂંછડા પછાડવાનું અને ઘોંઘાટ કરવાનું શરૂ કર્યું. પાણીમાં તોફાન મચી ગયું. દેડકાંઓ ગભરાઈ ગયા. તેમનાથી પાણીમાં રહી શકાય તેમ નહોતું અને અવાજમાં તેમનો અવાજ દબાઈ ગયો.
છેવટે દેડકાંઓ થાકીને મગર પાસે આવ્યા અને માફી માંગી. તેમણે પોતાની દાદાગીરી છોડી દીધી અને કહ્યું, "અમે હવે માપમાં જ અવાજ કરીશું." મગરે તેમની શરણાગતિ સ્વીકારી. બંને વચ્ચે સમાધાન થયું અને તળાવમાં ફરી શાંતિ સ્થપાઈ.
--- પાઠ ૧૧ સમાપ્ત ---
નમસ્તે વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો 🙏
આ એકમ 'ઉત્તમે આપ્યા ઉત્તર' ની સંપૂર્ણ સમજૂતી માટે આ વિડિયો જોવો અનિવાર્ય છે. વિડિયો જોયા બાદ જ તમે વ્યાકરણ અને વિષયવસ્તુના પ્રશ્નો ઉકેલી શકશો.
0 Comments