એકમ ૧૪ : રે પંખીડાં! સુખથી ચણજો - સંપૂર્ણ સોલ્યુશન
પંક્તિ ૧: રે પંખીડાં! સુખથી ચણજો, ગીત વા કાંઈ ગાજો, શાને આવાં મુજથી ડરીને ખેલ છોડી ઊડો છો?
સમજૂતી: કવિ પંખીઓને ઉદ્દેશીને કહે છે કે હે પંખીડાં! તમે અહીં નિરાંતે અને સુખથી ચણ ચણજો અને આનંદમાં આવીને મધુર ગીતો ગાજો. તમે મારાથી ડરીને તમારી રમત અધૂરી છોડીને શા માટે ઊડી જાઓ છો?
પંક્તિ ૨: પાસે જેવી ચરતી હતી આ ગાય તેવો જ હું છું, ના-ના કો' દી તમ શરીરને કાંઈ હાનિ કરું હું.
સમજૂતી: કવિ કહે છે કે જેમ તમારી પાસે પેલી ગાય શાંતિથી ચરી રહી હતી, હું પણ એવો જ નિર્દોષ અને અહિંસક માણસ છું. હું ક્યારેય તમારા શરીરને કે તમને કોઈ પણ પ્રકારનું નુકસાન પહોંચાડીશ નહીં.
પંક્તિ ૩: ના પાડી છે તમ તરફ કૈં ફેંકવા માળીને મેં, ખુલ્લું મ્હારું ઉપવન સદા પંખીડાં સર્વને છે;
સમજૂતી: મેં મારા બગીચાના માળીને પણ કહી દીધું છે કે તમારી તરફ કશું જ ફેંકવું નહીં. મારો આ બગીચો (ઉપવન) તમારા જેવા બધાં જ પંખીઓ માટે હંમેશા ખુલ્લો છે.
પંક્તિ ૪: રે! રે! તોયે કુદરતી મળી ટેવ બ્હીવા જનોથી, છો બ્હીતાં તો મુજથી પણ સૌ ક્ષેમ તેમાં જ માની.
સમજૂતી: કવિ દુઃખ સાથે કહે છે કે અરેરે! છતાં પણ પંખીઓને માણસોથી ડરવાની કુદરતી ટેવ પડી ગઈ છે. ભલે તમે મારાથી ડરો, કારણ કે માણસોથી ડરવામાં જ તમારી સલામતી (ક્ષેમ) રહેલી છે.
પંક્તિ ૫: જો ઊડો તો જરૂર ડર છે ક્રૂર કો' હસ્તનો, હા! પા'ણો ફેંકે તમ તરફ, રે! ખેલ એ તો જનોના!
સમજૂતી: જો તમે ઊડી જાઓ છો તો જરૂર કોઈ નિર્દય (ક્રૂર) હાથનો ડર છે. ઘણા લોકો પંખીઓ તરફ પથ્થર (પાણો) ફેંકે છે અને એ નિર્દયતાને પોતાની રમત (ખેલ) સમજે છે.
પંક્તિ ૬: દુખી છું કે કુદરત તણા સામ્યનું ઐકય ત્યાગી, રે! રે! સત્તા તમ પર જનો ભોગવે ક્રૂર આવી.
સમજૂતી: કવિ એ વાતથી ખૂબ દુઃખી છે કે મનુષ્યો કુદરતી સમાનતા અને એકતાનો ભાવ છોડીને નિર્દોષ પંખીઓ પર આવી ક્રૂર સત્તા ભોગવી રહ્યા છે અને તેમને રંજાડી રહ્યા છે.
| શબ્દ | અર્થ |
|---|---|
| વા | અથવા |
| હાનિ | નુકસાન |
| મ્હારું | મારું |
| ઉપવન | બાગ, બગીચો |
| સદા | કાયમ, હંમેશાં |
| ક્ષેમ | કલ્યાણ, સલામતી |
| ક્રૂર | નિર્દય, દયાહીન |
| હસ્ત | હાથ |
| પાણો | પથ્થર |
| સામ્ય | સમાનતા |
| ઐક્ય | એકતા |
૧. તમારા આંગણામાં કે આસપાસ કયાં કયાં પંખીઓ ચણવા આવે છે?
ઉત્તર: મારા આંગણામાં ચકલી, કબૂતર, પોપટ, હોલો અને કાગડો ચણવા આવે છે.
૨. આંગણામાં આવતાં કે આસપાસ દેખાતાં પંખીઓ શું શું કરતાં જોવા મળે છે?
ઉત્તર: પંખીઓ ચણ ચણે છે, પાણી પીએ છે, કલબલાટ કરે છે અને એકબીજા સાથે રમે છે.
૩. તમારા આંગણામાં આવતાં પંખીઓથી વાતાવરણમાં કોઈ ફેરફાર થાય છે? કેવો?
ઉત્તર: પંખીઓના કલરવથી વાતાવરણ જીવંત, પવિત્ર અને ખુશનુમા બની જાય છે.
૪. પંખીઓ આપણને જોઈને શા માટે ઊડી જતાં હશે?
ઉત્તર: પંખીઓને માણસોથી ડર લાગે છે કે કદાચ કોઈ તેમને પકડશે અથવા નુકસાન પહોંચાડશે, એટલે તે ઊડી જાય છે.
૫. પંખીઓ માણસો સિવાય બીજા કોનાથી ડરે છે?
ઉત્તર: પંખીઓ બિલાડી, કૂતરા અને બાજ જેવા શિકારી પક્ષીઓથી ડરે છે.
૬. વધુ પંખીઓ ચણવા આવે તે માટે તમે શું શું કરશો?
ઉત્તર: હું આંગણામાં ચબૂતરો બનાવીશ, પક્ષીઓ માટે નિયમિત ચણ નાખીશ અને પાણી માટે કુંડા મૂકીશ.
૧. તમારી આસપાસ ચરતાં અન્ય પ્રાણીઓ જેવો જ હું છું.
➡️ પાસે જેવી ચરતી હતી આ ગાય તેવો જ હું છું
૨. બધાં જ પંખીઓ માટે મારો બગીચો કાયમ ખુલ્લો છે.
➡️ ખુલ્લું મ્હારું ઉપવન સદા પંખીડાં સર્વને છે;
૩. તમને કુદરતી રીતે જ માણસોથી ડરવાની ટેવ મળી છે.
➡️ રે! રે! તોયે કુદરતી મળી ટેવ બ્હીવા જનોથી,
૪. જો ઉડી જાઓ છો તો કોઈ નિર્દય હાથનો ડર જરૂરથી છે.
➡️ જો ઊડો તો જરૂર ડર છે ક્રૂર કો' હસ્તનો, હા!
૫. કુદરતમાં રહેલો એકતાનો ભાવ ત્યજીને લોકો તમારા પર નિર્દયતા આચરે તેનાથી હું દુઃખી છું.
➡️ દુખી છું કે કુદરત તણા સામ્યનું ઐકય ત્યાગી, રે! રે! સત્તા તમ પર જનો ભોગવે ક્રૂર આવી.
૧. ના ના કો' દી' તમ શરીરને કાંઈ હાનિ કરું હું.
➡️ હું તમારા શરીરને ક્યારેય કોઈ નુકસાન નહીં કરું.
૨. ના પાડી છે તમ તરફ કૈં ફેંકવા માળીને મેં.
➡️ મેં માળીને તમારી તરફ કશું ફેંકવાની મનાઈ કરી છે.
૩. ખુલ્લું મ્હારું ઉપવન સદા પંખીડાં સર્વને છે.
➡️ મારો બગીચો હંમેશાં બધાં પંખીઓ માટે ખુલ્લો છે.
૪. છો બ્હીતાં તો મુજથી પણ સૌ ક્ષેમ તેમાં જ માની.
➡️ જો તમે મારાથી ડરો છો તો તેમાં જ તમારી સલામતી છે એમ માનું છું.
૫. પા'ણો ફેંકે તમ તરફ, રે! ખેલ એ તો જનોના!
➡️ માણસો તમારી તરફ પથ્થર ફેંકે છે, એ તો લોકોની રમત છે.
૧. પંખીઓ બહાદુર બનીને માણસને બીવડાવે છે. ➡️ જાવ પંખીડાં
૨. કવિએ પોતાને ગાય જેવા કહ્યા. ➡️ આવ પંખીડાં
૩. મારો બગીચો બધાં જ પંખીઓ માટે ખુલ્લો છે. ➡️ આવ પંખીડાં
૪. કવિથી પંખી પર પથ્થર ફેંકાઈ ગયો. ➡️ જાવ પંખીડાં
૧. અમારી શાળાના ઉદ્યાનમાં જાતજાતનાં ફૂલો ખીલે છે. (ઉપવન)
➡️ અમારી શાળાના ઉપવનમાં જાતજાતનાં ફૂલો ખીલે છે.
૨. માબાપનું હૈયું હંમેશાં બાળકોનું કલ્યાણ જ ચાહે. (ક્ષેમ)
➡️ માબાપનું હૈયું હંમેશાં બાળકોનું ક્ષેમ જ ચાહે.
૩. મૂંગા પશુપંખીઓને રંજાડનાર કેવા નિર્દય હોય! (ક્રૂર)
➡️ મૂંગા પશુપંખીઓને રંજાડનાર કેવા ક્રૂર હોય!
૪. વડીલોના કર આશીર્વાદ માટે ઊઠતા હોય છે. (હસ્ત)
➡️ વડીલોના હસ્ત આશીર્વાદ માટે ઊઠતા હોય છે.
૫. નાત-જાતના તે ભેદભાવ હોય? દરેકના લોહીના રંગમાં સમાનતા છે. (સામ્ય)
➡️ નાત-જાતના તે ભેદભાવ હોય? દરેકના લોહીના રંગમાં સામ્ય છે.
૧. ઐક્ય: એકતા
➡️ (✓) ઐક્ય વિના દેશ ઉત્કર્ષ ન કરી શકે.
૨. પાણો: પથ્થર
➡️ (✓) પર્વત એટલે નાના-મોટા પાણાનો ઢગલો.
૧. વન - ઉપવન: વન એટલે જંગલ, જ્યારે ઉપવન એટલે નાનો બગીચો કે ઉદ્યાન.
૨. ખંડ - ઉપખંડ: ખંડ એટલે મુખ્ય ભાગ, જ્યારે ઉપખંડ એટલે ખંડનો પેટા વિભાગ.
૩. નામ - ઉપનામ: નામ એટલે વ્યક્તિની મુખ્ય ઓળખ, જ્યારે ઉપનામ એટલે ધારણ કરેલું બીજું નામ (તખલ્લુસ).
૪. વાસ - ઉપવાસ: વાસ એટલે રહેઠાણ, જ્યારે ઉપવાસ એટલે ખોરાકનો ત્યાગ કરવો તે.
૫. ગ્રહ - ઉપગ્રહ: ગ્રહ એટલે સૂર્યની આસપાસ ફરતો પિંડ, જ્યારે ઉપગ્રહ એટલે ગ્રહની આસપાસ ફરતો પિંડ.
૧. ઘરચકલીની માળો બાંધવાની કવાયત
૨. પતંગની દોરીથી ઘવાયેલું પંખી
૩. સુઘરીની વસાહત
૪. ચબૂતરાનાં પંખીઓ
૧. ઊડી જતાં પંખીઓને ઉદેશીને કવિ શું કહે છે?
ઉત્તર: ઊડી જતાં પંખીઓને ઉદ્દેશીને કવિ કહે છે કે તમે ડર્યા વગર અહીં સુખથી ચણો અને મધુર ગીતો ગાઓ.
૨. ઊડી જતાં પંખીઓને કયો ભય સતાવતો હશે?
ઉત્તર: ઊડી જતાં પંખીઓને કોઈ નિર્દય માણસ તેમને પથ્થર મારશે અથવા નુકસાન પહોંચાડશે તેવો ભય સતાવતો હશે.
૩. કવિ કઈ વાતે દુખી છે?
ઉત્તર: કવિ એ વાતે દુઃખી છે કે મનુષ્યો કુદરતી સમાનતા અને એકતાનો ભાવ છોડીને નિર્દોષ પંખીઓ પર ક્રૂર સત્તા ભોગવી રહ્યા છે.
૪. પંખીઓ પોતાનાથી ડરે છે એ બાબતે કવિ શું માને છે?
ઉત્તર: કવિ માને છે કે પંખીઓ તેમનાથી ડરે છે તેમાં જ પંખીઓની સલામતી (ક્ષેમ) રહેલી છે, કારણ કે અત્યારના સમયમાં મનુષ્યો પર વિશ્વાસ કરવો પંખીઓ માટે જોખમી છે.
૫. કુદરતે સર્જેલા બધા જીવો સમાન ગણાય? હા કે ના? સમજાવો.
ઉત્તર: હા, કુદરતે સર્જેલા બધા જ જીવો સમાન ગણાય. દરેક જીવને જીવવાનો અને કુદરતી સંપત્તિનો ઉપયોગ કરવાનો સરખો જ અધિકાર છે. કોઈ પણ જીવ નાનો કે મોટો નથી.
રે મત્સ્યો! સુખથી તરજો, જળ વા પાન ખાજો,
શાને આવી મુજથી ડરીને આઘા આઘા ખસો છો?
પાસે જેવો ભ્રમણ કરતો હંસ તેવો જ હું છું,
ના ના કો' દી તમ ઉપર હું જાળ એક ફેંકું.
--- અહીં એકમ ૧૪ "રે પંખીડાં! સુખથી ચણજો" નું સંપૂર્ણ સોલ્યુશન પૂર્ણ થાય છે ---
રે પંખીડાં! સુખથી ચણજો
ધોરણ 7 | ગુજરાતી | એકમ 14 | Exam Guru
નમસ્તે વિદ્યાર્થી મિત્રો! 🙏
આ ક્વિઝમાં આપણે કવિ કલાપીના સુંદર કાવ્ય 'રે પંખીડાં! સુખથી ચણજો' અને તેના વ્યાકરણને શીખીશું. ક્વિઝ શરૂ કરતા પહેલા, કૃપા કરી નીચે આપેલો વિડિયો ચોક્કસ જુઓ.
પરિણામ પત્રક
અધ્યયન નિષ્પત્તિ (LO) મુજબ વિશ્લેષણ:
| અધ્યયન નિષ્પત્તિ (LO) | વિષય વસ્તુ | સ્થિતિ |
|---|
✅ = ઉત્તમ (70% થી વધુ ગુણ)
❓ = મધ્યમ (50% - 70% ગુણ)
❌ = વધુ મહેનત જરૂરી (50% થી ઓછા ગુણ)
0 Comments