એકમ ૧૩ : સમરથલાલ સૂરણવાળાનો સન્માનસમારંભ - સંપૂર્ણ સોલ્યુશન
પ્રસ્તાવના: લેખક મધુસૂદન પારેખ 'પ્રિયદર્શી' રચિત આ એક હાસ્યકથા છે. આ પાઠમાં શાકભાજીના વિવિધ નામો અને વેપારીઓના સ્વભાવ દ્વારા હાસ્ય નિષ્પન્ન કરવામાં આવ્યું છે.
મુખ્ય પ્રસંગ: શાકમાર્કિટના પ્રમુખ સમરથલાલ સૂરણવાળાએ સાડા ત્રણ હાથનું ગાજર ઉગાડીને સરકારી ઇનામ જીત્યું હતું. આ સિદ્ધિ બદલ શાકમાર્કિટના વેપારીઓએ તેમનો ભવ્ય સન્માન-સમારંભ યોજ્યો હતો. સ્ટેજ પર ભાજી અને કોથમીરના તોરણો બાંધવામાં આવ્યા હતા.
વિવિધ વક્તાઓનાં ભાષણો:
• લલ્લુભાઈ લસણવાળા: તેમણે સમરથલાલને શાકમાર્કિટની 'શોભા' ગણાવ્યા અને લસણ જેવી સુવાસ ફેલાવવાની વાત કરી.
• બકુલાલ બટાકાવાળા: તેમણે સમરથલાલને બટાકા જેવા 'મળતાવડા' કહ્યા જે ગરીબ-તવંગર સૌ સાથે ભળી જાય છે.
• ડાહ્યાભાઈ ડુંગળીવાળા: તેમણે સમરથલાલને ડુંગળીના દડા સાથે સરખાવ્યા જે ગરીબોના આશીર્વાદ સમાન અને પરોપકારી છે.
• કળશીભાઈ કોથમીરવાળા: તેમણે શેઠને કોથમીર જેવા 'તાજા' કહ્યા જેના વગર કોઈ પણ કાર્ય ફિક્કું લાગે.
ઉપસંહાર: સમરથલાલે હસતા હસતા જવાબ આપ્યો કે તેમનું આખું કુટુંબ 'વેજિટેબલ ફૅમિલી' છે અને પરસ્પરના સહકારથી જ પ્રગતિ શક્ય છે. હવે તેઓ સવા મણનું શક્કરિયું ઉગાડવાનો પ્રયત્ન કરવાના છે.
| શબ્દ | અર્થ |
|---|---|
| સો વર્ષ પૂરાં કરવાં | લાંબું આયુષ્ય ભોગવવું |
| મઘમઘાટ | સુગંધથી મહેકવું |
| પંચકૂટિયું શાક | જુદી જુદી જાતનાં શાક ભેગાં કરી બનાવેલું શાક |
| ભેંડો મારવો | ધાડ મારવી (સિદ્ધિ મેળવવી) |
| રેલરાહત | પૂર વખતે કરવામાં આવતું રાહત કાર્ય |
| સભાજન | સભામાં બેઠેલા લોકો |
૧. તમને પાઠમાં કઈ કઈ જગ્યાએ મજા આવી? શા માટે?
ઉત્તર: જ્યારે વેપારીઓ સમરથલાલને બટાકા, ડુંગળી અને કોથમીર સાથે સરખાવે છે ત્યારે ખૂબ મજા આવી કારણ કે તે સરખામણી રમુજી હતી.
૨. તમારે કોઈ વ્યક્તિનું સન્માન કરવાનું થાય તો કેવી રીતે કરો?
ઉત્તર: હું તેમને પુષ્પગુચ્છ આપીને, શાલ ઓઢાડીને અને તેમના ગુણોનું વર્ણન કરતું વક્તવ્ય આપીને સન્માન કરીશ.
૩. તમે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને કેવી રીતે મદદરૂપ થાઓ?
ઉત્તર: હું તેમને ભોજન આપીને, ભણવા માટે પુસ્તકો આપીને અથવા મારી જૂની વસ્તુઓ આપીને મદદરૂપ થઈશ.
૧. મને તો બધાંય શાક સાથે ભળી જવું ગમે છે. ➡️ બટાકો
૨. ગરીબ અને તવંગર સૌ કોઈને મારા વિના ચાલે નહિ. ➡️ ડુંગળી
૩. હું તો નોનવેજિટેબલ છું. ➡️ કોથમીર
૪. મને તો શાકમાર્કેટની શોભા માને છે. ➡️ લસણ
૧. શેઠની સુવાસ લસણની જેમ ચારેકોર ફેલાઈ જાય. ➡️ સાચું (લલ્લુભાઈ)
૨. મને તો શેઠનો સ્વભાવ ડુંગળી જેવો લાગ્યો છે. ➡️ ખોટું (સ્વભાવ બટાકા જેવો - બકુલાલ)
૩. સમરથલાલનું સૂરણ કસ્તૂરીની જેમ મહેકે છે. ➡️ ખોટું (ડુંગળીની શાખ કસ્તૂરી જેવી - ડાહ્યાભાઈ)
૪. સૂરણવાળા શેઠ બટાકાની માફક પરોપકારી છે. ➡️ ખોટું (ડુંગળીની માફક પરોપકારી - ડાહ્યાભાઈ)
૫. આપણા સમરથ શેઠ બટાકાના દડા જેવા છે. ➡️ ખોટું (ડુંગળીના દડા જેવા - ડાહ્યાભાઈ)
૬. હું તો સૂરણવાળા શેઠને કોથમીર જેવા જ કહું છું. ➡️ સાચું (કળશીભાઈ)
૭. હવે એ મૂળાની હરીફાઈમાં ઈનામ મેળવી લાવે. ➡️ સાચું (ફૂલાભાઈ ફણસીવાળા)
| વિભાગ | લાગુ પડતા શબ્દો |
|---|---|
| સ્વભાવ | મળતાવડા, નિરભિમાની, બટાકા જેવો |
| દેખાવ | શાકમાર્કેટની શોભા, તાજી કોથમીર, ડુંગળીના દડા જેવો |
| ગુણ | પરોપકારી, બધાંના માનીતા, મરચાં જેવો |
| કાર્ય | નાણાં ધીરનાર, મદદગાર, રેલરાહતમાં મોખરે |
| શાકભાજી | લાભ | રમૂજી અટક |
|---|---|---|
| દૂધી | ઠંડક આપે | દૂધીવાળા દેવજીભાઈ |
| ભીંડા | મગજ તેજ કરે | ભીંડાવાળા ભીખુભાઈ |
| કારેલાં | રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે | કારેલાવાળા કરશનભાઈ |
૧. વિક્રમ તોડવો ➡️ અગાઉની સિદ્ધિ કરતાં ચડિયાતી સિદ્ધિ મેળવવી (૫)
૨. રામરોટલા આપવા ➡️ ગરીબોને જમાડવા (૪)
૩. મરચાં જેવા હોવું ➡️ ખૂબ ગુસ્સે થવું (૨)
૪. અક્કલનો ઓથમીર ➡️ મૂર્ખ હોવું (૩)
૫. દુનિયા ડૂલ થઈ જવી ➡️ બધું નકામું થઈ જવું (૧)
૧. શાખ (પ્રતિષ્ઠા): સમાજમાં પ્રામાણિક માણસની શાખ ઊંચી હોય છે.
૨. ધરખમ (અતિશય/વિશાળ): ખેડૂતે આ વર્ષે ખેતરમાં ધરખમ સુધારો કર્યો.
૩. મળતાવડા (મિલનસાર): મારી બહેન ખૂબ જ મળતાવડા સ્વભાવની છે.
૪. પરોપકાર (બીજાનું ભલું કરવું): સજ્જન માણસો હંમેશા પરોપકાર નું કામ કરે છે.
| ગુજરાતી | અંગ્રેજી |
|---|---|
| સ્પર્ધા, સન્માન, સુવાસ, અદ્ભુત, સ્વાદ, મઘમઘાટ, તવંગર, પરોપકારી | સ્ટેજ, હોલસેલ, મિક્સ, વેજિટેબલ, ફેમિલી, માર્કિટ, મિનિટ, હોલ, લોન |
૧. સમરથલાલનું સન્માન શા માટે કરવામાં આવ્યું હશે?
ઉત્તર: તેમણે સાડા ત્રણ હાથ લાંબુ ગાજર ઉગાડીને સરકારી ઇનામ જીત્યું હોવાથી તેમનું સન્માન કરવામાં આવ્યું.
૨. ડાહ્યાભાઈનું ભાષણ તમને ગમ્યું? કેમ?
ઉત્તર: હા, કારણ કે તેમણે ડુંગળીના ફાયદા જણાવીને તેને ગરીબો માટેની કસ્તૂરી કહી જે ખૂબ સચોટ હતું.
૩. સમરથલાલના સ્વભાવની શી-શી વિશેષતા હતી?
ઉત્તર: તેઓ મળતાવડા, નિરભિમાની, પરોપકારી અને સૌના માનીતા હતા.
૪. સમરથલાલના કુટુંબને વેજિટેબલ ફૅમિલી શા માટે કહ્યું હશે?
ઉત્તર: કારણ કે તેમના દાદા, જમાઈ અને સાળા એમ બધા જ કોઈ ને કોઈ શાકભાજીના વેપાર સાથે જોડાયેલા હતા.
પુંલ્લિંગ ('ઓ' પ્રત્યય): ખાટલો, ઘોડો, પંખો
સ્ત્રીલિંગ ('ઈ' પ્રત્યય): નદી, દીકરી, ઘોડી
નપુંસકલિંગ ('ઉ' પ્રત્યય): છોકરું, મરચું, લીંબુ
પુંલ્લિંગ: મોર, હાથ, પવન
સ્ત્રીલિંગ: રાત, આંખ, હિંમત
નપુંસકલિંગ: શહેર, પાણી, લોહી
| એકવચન વાક્ય | બહુવચન વાક્ય |
|---|---|
| તે ઘોડો લઈને આવ્યો હતો. | તેઓ ઘોડા લઈને આવ્યા હતા. |
| હું કાલે સાઇકલ લઈને વાડીએ જઈશ. | અમે કાલે સાઇકલો લઈને વાડીએ જઈશું. |
| તું આજે ખુરશી પર બેસીને લખજે. | તમે આજે ખુરશીઓ પર બેસીને લખજો. |
૧. વિનાયક જમવા ગયો. ➡️ વ્યક્તિવાચક
૨. ચાવીનું ઝુમખું મારી પાસે હતું. ➡️ સમૂહવાચક
૩. હું ડેરીએ દૂધ લેવા ગયો. ➡️ દ્રવ્યવાચક
૪. એ અહિંસામાં માને છે. ➡️ ભાવવાચક
૧. પેલો છોકરી જમતો હતો. ➡️ પેલી છોકરી જમતી હતી.
૨. રમેશ અચાનક રડવા લાગી. ➡️ રમેશ અચાનક રડવા લાગ્યો.
૩. વાવાઝોડાથી ઝાડ પડી ગયો. ➡️ વાવાઝોડાથી ઝાડ પડી ગયું.
૪. તેમણે એ પુસ્તકો વાંચી લીધું. ➡️ તેમણે એ પુસ્તકો વાંચી લીધાં.
લિંગ: ગુજરાતીમાં ત્રણ લિંગ છે: પુંલ્લિંગ (કેવો), સ્ત્રીલિંગ (કેવી), અને નપુંસકલિંગ (કેવું).
વચન: ગુજરાતીમાં બે વચન છે: એકવચન (એક વસ્તુ) અને બહુવચન (એકથી વધુ વસ્તુ).
દૂધી કહે, “હું લાંબી-લીસી મારે લીલી છાલ,
ખરો સ્વાદ જો લેવો હોય તો નાખો ચણાની દાળ.”
ટામેટું કહે, “હું રાતું-ચોળ, મજાનું લાગે ગોળ-ગોળ,
ખાશો જો મને તમે, ગાલ તમારા થાય લાલ-લાલ.”
--- અહીં એકમ ૧૩ "સમરથલાલ સૂરણવાળા" નું સંપૂર્ણ સોલ્યુશન પૂર્ણ થાય છે ---
સમરથલાલ સૂરણવાળાનો સન્માનસમારંભ
ધોરણ 7 | ગુજરાતી | એકમ 13 | Exam Guru
નમસ્તે વિદ્યાર્થી મિત્રો! 🙏
આ ક્વિઝમાં આપણે 'સમરથલાલ સૂરણવાળાનો સન્માનસમારંભ' પાઠનો હાસ્યરસ અને વ્યાકરણ શીખીશું. ક્વિઝ શરૂ કરતા પહેલા, કૃપા કરી નીચે આપેલો વિડિયો ચોક્કસ જુઓ.
પરિણામ પત્રક
અધ્યયન નિષ્પત્તિ (LO) મુજબ વિશ્લેષણ:
| અધ્યયન નિષ્પત્તિ (LO) | કોડ | સ્થિતિ |
|---|
✅ = ઉત્તમ (70% થી વધુ ગુણ)
❓ = મધ્યમ (50% - 70% ગુણ)
❌ = વધુ મહેનત જરૂરી (50% થી ઓછા ગુણ)
0 Comments