એકમ ૧૬ : આખરે ચૂલો ચેત્યો !
ધોરણ ૭ | ગુજરાતી | સંપૂર્ણ એકમ સોલ્યુશન
લેખક પરિચય: આ પાઠના લેખક જયભિખ્ખુ છે. તેમણે આ પ્રસંગકથામાં ખલીફા હજરત ઉમર સાહેબના જીવનનો એક હૃદયસ્પર્શી કિસ્સો રજૂ કર્યો છે.
સારાંશ: હજરત ઉમર સાહેબ ઈસ્લામી ખિલાફતના બીજા નેતા હતા. તેઓ ખૂબ જ સાદગીપૂર્ણ જીવન જીવતા અને પ્રજાની ખૂબ સંભાળ રાખતા. એકવાર તેઓ વેશપલટો કરી પ્રજાની હાલત જોવા નીકળ્યા. રસ્તામાં તેમણે એક વિધવા સ્ત્રીને જોઈ જે ખાલી હાંડલી ચૂલા પર ચડાવીને બેઠી હતી. તેના બાળકો ભૂખ્યાં હતાં અને રડતા હતાં. બાળકોને એમ લાગે કે ખાવાનું બની રહ્યું છે એટલે સ્ત્રીએ પાણીમાં પથ્થરો નાખીને ચૂલો સળગાવ્યો હતો. ખલીફા સાહેબને આ જાણીને ખૂબ જ પસ્તાવો થયો. તેઓ તરત જ પાછા ગયા અને પોતાની પીઠ પર અનાજનો કોથળો ઉપાડીને તે સ્ત્રી પાસે પહોંચ્યા. તેમણે પોતે રસોઈ બનાવી અને બાળકોને તૃપ્ત કર્યા.
| શબ્દ | અર્થ |
|---|---|
| ખલીફા | મહમદ પયંગબર પછીના ઈસ્લામના નેતા |
| રૈયત | પ્રજા |
| બચરવાળ | નાના બાળકોવાળી સ્ત્રી |
| ઓશિયાળું | લાચાર / ગરીબડું |
| ખેપ | લાંબી મુસાફરી / સફર |
| ચાટવો | લાકડાનો કડછો |
૧. ખલીફા વેશપલટો કર્યા વગર ગયા હોત તો?
ઉત્તર: જો તેઓ વેશપલટો કર્યા વગર ગયા હોત તો લોકો તેમને ઓળખી જાત અને સ્ત્રી કદાચ પોતાની સાચી પરિસ્થિતિ કહેતા અચકાત.
૨. તમને લાગે છે કે ખલીફા ન આવ્યા હોત તો બાળકોને જમવાનું મળત?
ઉત્તર: ના, કારણ કે તે સ્ત્રી પાસે જમવાનું બનાવવા માટે કોઈ સામાન નહોતો.
૩. આ એકમનું કયું પાત્ર તમને વધુ ગમ્યું? કેમ?
ઉત્તર: મને હજરત ઉમર ખલીફાનું પાત્ર ગમ્યું, કારણ કે તેઓ રાજા હોવા છતાં પોતાની પ્રજાની સેવા કરવા પોતે કોથળો ઉપાડીને ગયા હતા.
૪. તમે ક્યારે વધુ ખુશ થયા છો ? કેમ ?
ઉત્તર: જ્યારે મને મારી મહેનતનું પરિણામ સારું મળ્યું અને પપ્પાએ મને મનપસંદ ભેટ આપી ત્યારે હું ખૂબ ખુશ થયો હતો.
૫. તમારે કોઈની માફી માંગવી પડે એવું ક્યારેય બન્યું છે ? ક્યારે ?
ઉત્તર: હા, એકવાર મારાથી રમત-રમતમાં મિત્રનું પુસ્તક ફાટી ગયું હતું, ત્યારે મેં તેની માફી માંગી હતી.
૬. તમે એવું માનો છો કે પોતાનું કામ જાતે જ કરવું જોઈએ? તમે કયાં કયાં કામ કરો છો?
ઉત્તર: હા, હું માનું છું કે પોતાનું કામ જાતે જ કરવું જોઈએ. હું મારું બેગ ભરવું અને ભણવાનું કામ જાતે કરું છું.
૭. તમે ક્યારે ક્યારે રડ્યા છો ?
ઉત્તર: જ્યારે મને ક્યાંક વાગ્યું હોય અથવા કોઈ નિર્દોષ પ્રાણીને પીડાતું જોયું હોય ત્યારે હું રડ્યો છું.
૧. ખલીફાએ એકલાં બાળકો નહિ પણ સમગ્ર પંથકના સૌની ભૂખ ભાંગી. ➡️ ખોટું
૨. બાળકોને માતા ખાણું પીરસતી જ નહોતી એ જોઈ ખલીફાને નવાઈ લાગી. ➡️ સાચું
૩. ખલીફાને સમાચાર મળતાં એ બાળકોને ભોજન આપવા ગયા હતા. ➡️ ખોટું
૪. સ્ત્રીએ ખલીફાને જમવા માટે કહ્યું અને ખલીફાએ બાળકો સાથે બેસીને ભોજન લીધું. ➡️ ખોટું
૫. ખલીફાસાહેબ પિતાના પ્યારથી બાળકોને જમતાં જોઈ રહ્યા. ➡️ સાચું
વાક્ય: એકવાર ખલીફા સાહેબ પોતાના બંદા સાથે રૈયતની સ્થિતિ જોવા નીકળ્યા.
૧. કોણ? : એકવાર કોણ પોતાના બંદા સાથે રૈયતની સ્થિતિ જોવા નીકળ્યા?
૨. શા માટે? : ખલીફા સાહેબ પોતાના બંદા સાથે શા માટે નીકળ્યા?
૩. કોની? : ખલીફા સાહેબ કોની સ્થિતિ જોવા નીકળ્યા?
૪. કયાં? (પ્રશ્ન ૬ મુજબ): ખલીફા ફરતા ફરતા ક્યાં આવ્યા?
૧. જંપ - જપ:
જંપ: કામ પૂરું થયા વગર રમેશને જંપ નથી.
જપ: દાદીમા રોજ માળાના જપ કરે છે.
૨. વંશ - વશ:
વંશ: રઘુવંશમાં ભગવાન રામે જન્મ લીધો હતો.
વશ: મદારી સાપને પોતાના વશમાં કરે છે.
૧. તમે કોઈને ભૂખ્યું જુઓ તો?
ઉત્તર: હું મારી પાસે રહેલા નાસ્તામાંથી તેને જમાડીશ.
૨. તમારે જ જાતે તમારું મૂલ્યાંકન કરવાનું થાય તો ?
ઉત્તર: હું મારી ભૂલોને પ્રમાણિકપણે સ્વીકારીશ અને તેને સુધારવાનો પ્રયત્ન કરીશ.
૧. બાળકની ભૂખ સંતોષાતાં રાજી રાજી થઈ ગયું. (બાળકો) ➡️ બાળકોની ભૂખ સંતોષાતાં રાજી રાજી થઈ ગયાં.
૨. બંદો ગળગળો થઈ ગયો. (લોકો) ➡️ લોકો ગળગળા થઈ ગયા.
૩. અમે બે ત્રણ દિવસથી ભૂખ્યા છીએ. (હું) ➡️ હું બે ત્રણ દિવસથી ભૂખ્યો છું.
૪. સ્ત્રી દયાળુ હતી. (ખલીફા) ➡️ ખલીફા દયાળુ હતા.
૫. છોકરાં ખાવા માટે પડાપડી કરતાં હતાં. (છોકરો) ➡️ છોકરો ખાવા માટે પડાપડી કરતો હતો.
૧. ગીતા દાખલા ગણી રહી છે. ➡️ (ક્રિયા)
૨. રણછોડરાયનું મંદિર ડાકોરમાં આવેલું છે. ➡️ (સ્થિતિ)
૩. અમારી શાળાની શિસ્ત પ્રશંસનીય છે. ➡️ (ગુણ)
૪. ભારે વરસાદથી તળાવ છલકાઈ ગયું. ➡️ (પ્રક્રિયા)
૫. વાંદરા ઝાડ ઉપર કૂદાકૂદ કરી રહ્યા છે. ➡️ (ક્રિયા)
૧. જો તમે પુણ્ય કરશો તો એમના આશીર્વાદ મળશે.
૨. જ્યારે વરસાદ આવશે ત્યારે અહીં હરિયાળી છવાશે.
૩. જેવી પદવી જોઈતી હોય તેવી મહેનત કરવી પડે.
| વિધાન વાક્ય | પ્રશ્નાર્થ વાક્ય | ઉદ્ગાર વાક્ય |
|---|---|---|
| શીતલ પહેલા નંબરે આવી. | શીતલ પહેલા નંબરે આવી? | અરે! શીતલ પહેલા નંબરે આવી! |
| આપણે જીતી ગયા. | શું આપણે જીતી ગયા? | વાહ! આપણે જીતી ગયા! |
| જંગલમાં સિંહ આવ્યો છે. | જંગલમાં સિંહ આવ્યો છે? | બાપ રે! જંગલમાં સિંહ આવ્યો છે! |
૧. ભૂખને લીધે બાળકોની શી હાલત હતી?
ઉત્તર: ભૂખને લીધે બાળકો રડતાં હતાં અને ખાવા માટે પડાપડી કરતાં હતાં.
૨. હજરત ખલીફા સાહેબની સાદગી વિશે જણાવો.
ઉત્તર: તેઓ અત્યંત સાદાં કપડાં પહેરતા અને પ્રજાની સેવા માટે અનાજનો કોથળો પોતાની પીઠ પર ઉપાડતા.
ઉદ્ગાર વાક્યો: ૧. વાહ! કેવી સુંદર નદી ! ૨. ઓહ! કેટલું વિશાળ સરોવર ! ૩. અહોહો! કેવો કદાવર હાથી ! ૪. બાપ રે! કેવો વિકરાળ સિંહ !
📺 વિડિયો નિહાળો
ક્વિઝ શરૂ કરતા પહેલા પાઠની વધુ સમજૂતી માટે આ વિડિયો ચોક્કસ જુઓ.
આખરે ચૂલો ચેત્યો ! - ઓનલાઈન ક્વિઝ
વિડિયો જોયા બાદ હવે તમારી તૈયારી ચકાસવા ક્વિઝ રમો.
પરિણામ પત્રક
--- અહીં એકમ ૧૬ નું સંપૂર્ણ સોલ્યુશન પૂર્ણ થાય છે ---
0 Comments