એકમ ૨૦ : જાદુઈ થેલો
સંપૂર્ણ આદર્શ સમજૂતી અને સ્વાધ્યાય
એકમ સારાંશ: આ એકમ બાળકોમાં રહેલી અદભૂત પ્રતિભા અને સાહસિક વૃત્તિને ઉજાગર કરે છે. જોશીદાદા અને તેમના 'જાદુઈ થેલા' દ્વારા બાળકોને પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય બાલ પુરસ્કાર, અનુષ્કા જોલી દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી 'કવચ' એપ અને વડોદરાના શૌર્યજિતની મલખમમાં મેળવેલી ઐતિહાસિક સિદ્ધિ વિશે માહિતગાર કરવામાં આવ્યા છે. આ પાઠ "સાહસ વગર સિદ્ધિ નથી" ના મંત્રને સાર્થક કરે છે.
ચંદ્રશેખર આઝાદ પાર્કમાં બાળકો દરરોજ જોશીદાદાની આતુરતાથી રાહ જુએ છે. દાદાજી હંમેશા સફેદ રંગનો થેલો ખભે ભરાવીને આવે છે. આ થેલો બાળકો માટે કુતૂહલનો વિષય છે કારણ કે તેમાંથી દર વખતે નવી વાર્તા, નવી રમત કે જ્ઞાનવર્ધક માહિતી નીકળે છે. આજે દાદાજી બહાદુર બાળકોના સાહસની વાતો લાવ્યા છે, જે જાણીને બાળકો દંગ રહી જાય છે.
માત્ર ૧૨-૧૩ વર્ષની અનુષ્કા જોલીએ તેની શાળામાં નાનાં બાળકોને હેરાન થતાં જોયા, ત્યારે તેણે બાળકોની સુરક્ષા માટે 'એન્ટી-બુલીંગ' એપ તૈયાર કરવાનો વિચાર કર્યો. તેણે 'કવચ' નામની મોબાઈલ એપ બનાવી જે ગુંડાગીરી રોકવામાં આશીર્વાદરૂપ બની છે. તેના આ નાવીન્યપૂર્ણ કાર્ય બદલ તેને પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય બાલ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવી છે.
વડોદરાના શૌર્યજિતે મલખમ જેવી અઘરી રમતમાં માત્ર ૧૦ વર્ષની ઉંમરે બ્રોન્ઝ મેડલ જીતીને સૌને મંત્રમુગ્ધ કરી દીધા. તેના પિતાના અવસાનના આઘાત છતાં તેણે મેદાનમાં ઉતરીને અદભૂત પરાક્રમ બતાવ્યું. આ સાબિત કરે છે કે જો મનોબળ અને માતા-પિતાના આશીર્વાદ હોય તો દુનિયાની કોઈ પણ મુશ્કેલી તમને રોકી શકતી નથી.
૧. તમને વાર્તા કોણ કોણ સંભળાવે છે?
ઉત્તર: મને મારા મમ્મી-પપ્પા, દાદા-દાદી અને શાળામાં મારા શિક્ષકો અવારનવાર નવી નવી વાર્તાઓ સંભળાવે છે.
૨. નવી જાણકારી મેળવવા તમે શું શું કરો છો?
ઉત્તર: નવી જાણકારી મેળવવા હું પુસ્તકાલયમાં જાઉં છું, દૈનિક સમાચારપત્રો વાંચું છું, અને ઈન્ટરનેટ (ગૂગલ/યુટ્યુબ) ની મદદ લઉં છું.
૩. શું શું કરીએ તો બાલવીર પુરસ્કાર મળે?
ઉત્તર: જો આપણે બહાદુરી, સમાજસેવા, રમતગમત, કળા-સંસ્કૃતિ કે વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં કોઈ અસાધારણ અને હિંમતભર્યું કાર્ય કરીએ તો બાલવીર પુરસ્કાર મળી શકે છે.
૪. જાદુઈ થેલાવાળા દાદા તમને મળી જાય તો તેમની સાથે શી વાતો કરો?
ઉત્તર: જો મને દાદાજી મળે તો હું તેમને મારા મનની જીજ્ઞાસા સંતોષવા માટે તેમના થેલામાં રહેલી અજાણી વાતો વિશે પૂછું. હું મારા સાહસના સપનાઓ તેમને કહીશ અને તેમની પાસેથી નવી નવી યુક્તિઓ અને રમતો શીખીશ.
૫. તમારા મિત્રનું ક્યારેય સન્માન થયું છે? ક્યારે?
ઉત્તર: હા, મારા મિત્રએ ગયા વર્ષે વિજ્ઞાન મેળામાં જિલ્લા કક્ષાએ પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું ત્યારે શાળાના વાર્ષિકોત્સવ દરમિયાન તેનું ગૌરવપૂર્ણ સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું.
૬. તમે સાંભળેલ, વાંચેલ કે જોયેલ બહાદુરીના પ્રસંગ વિશે કહો.
ઉત્તર: મેં એકવાર વાંચ્યું હતું કે એક નાનકડા બાળકે રેલ્વે ટ્રેક પર તિરાડ જોઈને પોતાની લાલ ટ્રી-શર્ટ બતાવીને મોટી ટ્રેન અકસ્માતમાંથી બચાવી લીધી હતી. તેની આ હાજરબુદ્ધિ અને હિંમતથી સેંકડો જીવ બચ્યા હતા.
૭. તમે કોઈ બહાદુરીનું કામ કર્યું છે? ક્યારે?
ઉત્તર: હા, એકવાર મેં રસ્તા પર ગાયને ગળામાં ફસાયેલ પ્લાસ્ટિકમાંથી મુક્ત કરવામાં મદદ કરી હતી અને વડીલોને બોલાવીને તેની સમયસર સારવાર કરાવી હતી.
વિભાગ ૧ : હા કે ના (True or False)
૧. દાદાજી ખભે પીળા રંગનો થેલો લઈને આવતા. ➡️ ના (સફેદ થેલો).
૨. દાદાજીએ થેલામાંથી વાર્તાનું પુસ્તક કાઢ્યું. ➡️ ના (છાપું કાઢ્યું).
૩. દાદાજીએ બાળકના સાહસની વાતો કરી. ➡️ હા.
૪. અનુષ્કાએ બાળકોની સુરક્ષા માટે ઉપયોગી એપ બનાવી. ➡️ હા.
૫. શૌર્યજિતે બોક્સિંગમાં નામ રોશન કર્યું. ➡️ ના (મલખમ).
મુખ્ય સવાલ-જવાબ:
૧. તમને ક્યારે ક્યારે કુતૂહલ થાય છે?
ઉત્તર: જ્યારે હું કોઈ નવી અને અજાણી વસ્તુ જોઉં, અથવા કોઈ જાદુઈ ખેલ જોવાનો હોય ત્યારે મને ખૂબ જ કુતૂહલ થાય છે.
૨. દાદા છાપું લઈને કેમ આવ્યા હશે?
ઉત્તર: દાદાજી બાળકોને બહાદુર અનુષ્કા જોલી અને તેની સફળતા વિશેના તાજા સમાચાર વંચાવવા માટે છાપું લઈને આવ્યા હશે.
૩. ભારત સરકાર કયા ક્ષેત્રો માટે બાળકોનું સન્માન કરે છે?
ઉત્તર: સરકાર (૧) કળા-સંસ્કૃતિ, (૨) બહાદુરી, (૩) ઈનોવેશન, (૪) શિક્ષણ, (૫) સમાજસેવા અને (૬) રમતગમત માટે સન્માન કરે છે.
૪. બાલ પુરસ્કાર મેળવનારને શું આપવામાં આવે છે?
ઉત્તર: મેડલ, પ્રશસ્તિપત્ર, એક લાખ રૂપિયા રોકડ અને શાળાના અભ્યાસ સુધી આર્થિક સહાય મળે છે.
૫. બાલવીર પુરસ્કાર વિજેતા બાળકો વિશેની માહિતી મેળવવા તમે શું કરશો?
ઉત્તર: માહિતી મેળવવા હું ઈન્ટરનેટ પર ગૂગલ સર્ચ કરીશ, યુટ્યુબ પર તેમના વિડિયો જોઈશ, અખબારોની જૂની પૂર્તિઓ વાંચીશ અને મારા શિક્ષકની મદદ લઈશ.
૬. અનુષ્કા જોલીએ વિકસાવેલી ઍપ શી રીતે ઉપયોગી છે?
ઉત્તર: તે બાળકોને ગુંડાગીરી (bullying) થી બચાવવા અને અન્યાયી ઘટનાઓની ગુપ્ત રીતે જાણ કરવા માટે અત્યંત ઉપયોગી છે.
૭. શૌર્યજિતની સિદ્ધિની શી વિશેષતા હતી?
ઉત્તર: તેની વિશેષતા એ હતી કે તે માત્ર ૧૦ વર્ષનો સૌથી નાનો ખેલાડી હતો અને પિતાના મૃત્યુના દસ જ દિવસમાં તેણે પોતાની માનસિક હિંમત જાળવી રાખી મેડલ જીત્યો હતો.
૮. તમારે સન્માનિત બાળકનો ઈન્ટરવ્યૂ લેવાનો હોય તો કેવા પ્રશ્નો પૂછો?
ઉત્તર: (૧) તમને આ કામની પ્રેરણા ક્યાંથી મળી? (૨) શું તમને ક્યારેય ડર લાગ્યો હતો? (૩) આ સફળતામાં તમારા પરિવારનો શો ફાળો છે? (૪) ભવિષ્યમાં તમે શું બનવા માંગો છો?
૧૧. બાલવીર પુરસ્કાર મેળવનાર કોઈ એક બાળક વિશે (અનુષ્કા જોલી):
ઉત્તર: અનુષ્કા જોલીએ નાનાં બાળકોની સલામતી માટે 'કવચ' નામની એન્ટી-બુલીંગ એપ બનાવી છે. તેને ૧૩ વર્ષની ઉંમરે તેના આ સામાજિક અને નાવીન્યપૂર્ણ કાર્ય બદલ પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય બાલ પુરસ્કાર મળ્યો છે.
અ. વાક્ય પ્રયોગ (રેખાંકિત શબ્દો દ્વારા નવું વાક્ય)
૧. નહિતર: તમે મહેનત કરો, નહિતર પરીક્ષામાં નબળું પરિણામ આવશે.
૨. જ્યારે-ત્યારે: જ્યારે શિક્ષક વર્ગમાં આવ્યા ત્યારે બધા બાળકો શાંત થઈ ગયા.
૩. છતાં પણ: રાકેશ અંધ હતો, છતાં પણ તેણે ખૂબ જ સરસ રીતે પેઈન્ટિંગ કર્યું.
૪. તો પણ: મારી પતંગ કપાઈ ગઈ તો પણ હું દુઃખી ન થયો અને બીજા મિત્રોની પતંગ ચગાવવામાં મદદ કરવા લાગ્યો.
૫. ત્યાર બાદ: રિસેસ પૂરી થઈ ત્યાર બાદ અમે લાઈબ્રેરીમાં જઈને વાર્તાના પુસ્તકો વાંચવા બેઠા.
બ. 'વાત જ ન પૂછો' શબ્દસમૂહનો ઉપયોગ (નવા વાક્યો)
૧. મમ્મીએ બનાવેલા ગરમાગરમ ગાજરના હલવાની તો વાત જ ન પૂછો!
૨. રણ પ્રદેશમાં ઉગતા કેસૂડાના ફૂલોની સુંદરતાની તો વાત જ ન પૂછો!
૩. અમારા શાળાના રમત-ગમત ઉત્સવના રોમાંચની તો વાત જ ન પૂછો!
૪. કાશ્મીરના બરફીલા પહાડોના દ્રશ્યની તો વાત જ ન પૂછો!
ક. વિચાર-વિસ્તાર: "સાહસ વિના સિદ્ધિ નથી"
સમજૂતી: આ કહેવત સમજાવે છે કે જે ડરપોક છે તેને ક્યારેય સફળતા મળતી નથી. જીવનમાં કંઈક મોટું મેળવવા માટે સાહસ કરવું પડે છે. જેમ શૌર્યજિતે દુઃખમાં પણ હિંમત બતાવીને મેડલ જીત્યો, તેમ જે જોખમ ખેડવા તૈયાર થાય છે તેને જ વિજય મળે છે.
| શબ્દ | અર્થ |
|---|---|
| કુતૂહલ | નવું જાણવાની પ્રબળ ઈચ્છા / જિજ્ઞાસા |
| કવચ | રક્ષણ કરતું સાધન / બખતર |
| ચોપાનિયું | નાની પુસ્તિકા / પેમ્ફલેટ |
| અથથી ઇતિ | શરૂઆતથી અંત સુધી / સંપૂર્ણપણે |
| કિલકારી | આનંદમાં કરેલો કલબલાટ |
| પ્રશસ્તિપત્ર | સન્માનનું પ્રમાણપત્ર |
વિદ્યાર્થી મિત્રો, આ એકમમાંથી 'પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય બાલ પુરસ્કાર' ની વિગતો (જેમ કે ઉંમર મર્યાદા 5 થી 18 વર્ષ, 6 ક્ષેત્રો, અને 1 લાખનું ઇનામ) ખાસ યાદ રાખવી. અનુષ્કા જોલી (કવચ એપ) અને શૌર્યજિત (મલખમ રમત) ના પ્રશ્નો પરીક્ષામાં બેઠા પૂછાઈ શકે છે.
🎯 ઉપસંહાર (Conclusion): સાહસ એ જ સફળતા!
જોશીદાદાનો જાદુઈ થેલો આપણને એ શીખવે છે કે ઉંમર નાની હોય તો પણ જો દ્રઢ મનોબળ હોય તો દુનિયામાં કોઈ પણ સિદ્ધિ હાંસલ કરી શકાય છે. અનુષ્કા અને શૌર્યજિત આપણા માટે પ્રેરણાસ્રોત છે. તો ચાલો, તમારી હિંમત અને જ્ઞાનની કસોટી કરવા નીચેનો વિડિયો જોઈને 25 માર્ક્સની ક્વિઝમાં તમારું બેસ્ટ પરફોર્મન્સ આપો! All the Best! 👍
જાદુઈ થેલો 🎒
ધોરણ 7 ગુજરાતી | એકમ 20 | EXAM GURU
આ એકમની સંપૂર્ણ સમજ અને 'પ્રધાનમંત્રી બાલ પુરસ્કાર' વિશે જાણવા માટે નીચેનો વિડિયો એકવાર અવશ્ય જુઓ. વિડિયો જોયા બાદ જ ક્વિઝ અનલૉક થશે. (એકવાર જોયા પછી ફરી જોવો જરૂરી નથી).
🏆 પરિણામ પત્રક 🏆
અધ્યયન નિષ્પત્તિ (LO) મુજબ વિશ્લેષણ:
| LO કોડ | કૌશલ્ય (Skill) | પરિણામ |
|---|
✅ = ઉત્તમ (70%+) | ❓ = મધ્યમ (50-70%) | ❌ = વધુ મહેનત જરૂરી (<50%)
0 Comments