ધોરણ ૬ ગુજરાતી પાઠ 10 : લેખણ ઝાલી નો રહી- સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન

સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન : પાઠ ૧૦ - લેખણ ઝાલી નો રહી

૧. શબ્દાર્થ, શબ્દસમૂહ, રૂઢિપ્રયોગ અને કહેવતો [cite: 22]

શબ્દાર્થ અને રૂઢિપ્રયોગ જોવા ક્લિક કરો

શબ્દ	અર્થ	વાક્ય પ્રયોગ
સીમાડો	ગામની હદ	ગામના સીમાડે વડનું મોટું ઝાડ છે.
પાઘડીપનો	પાઘડી જેવો વિસ્તાર	ભાલ પંથક પાઘડીપને પથરાયેલો છે.
અમીદૃષ્ટિ	મહેરબાની, મીઠી નજર	ગામ પર કુદરતની અમીદૃષ્ટિ ઓછી છે.
વેરાન	ઉજ્જડ	ઝાડી ઝાંખરા વિનાની વેરાન ધરતી છે.
બાચકું	નાની ગાંસડી	શેઠ પાસે કપાસિયાનું એક બાચકું હતું.
હાટડી	નાની દુકાન	હરખચંદ શેઠે ગામમાં હાટડી માંડી હતી.
નરાતાર	નરદમ, નર્યું	કહળસંગે નરાતાર ડાંડાઈ કરી હતી.
ખમતીધર	સધ્ધર, પૈસાદાર	કહળસંગનું ખોરડું ખમતીધર હતું.
વેતરવું	બગાડવું	માળું આ કાગળમાં ચ્યમનું વેતરાણું છે?

---

શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ:

• મૃત્યુની જાણ કરતો પત્ર - કાળોત્રી
• મરણ પછી બારમા દિવસે થતો વિધિ - કારજ

---

રૂઢિપ્રયોગ:

• ઉચાળા ભરવા (ઘરબાર ખાલી કરીને નીકળી જવું): ઉનાળો હવે ઉચાળા ભરવા માંડ્યો હતો.
• બે પાંદડે થવું (સુખી-સંપન્ન થવું): મહેનત મજૂરી કરીને કહળસંગ બે પાંદડે થયા હતા.
• નેવાનાં પાણીએ હાથ ધોવા (કોઈની ઉદારતાનો દુરુપયોગ કરવો): કહળસંગે શેઠને કહ્યું, તમે તો નેવાનાં પાણીએ હાથ ધોવો છો!
• ડાંડાઈ કરવી (કામચોરી કરવી, લુચ્ચાઈ કરવી): હરખચંદને સમજાયું કે કહળસંગે ડાંડાઈ કરી છે.
• વહાણાં વાઈ જવાં (સમય જતો રહેવો): આ વાતને માથે થઈને વરસેકનાં વહાણાં વાઈ ગયાં.
• લાગમાં આવવું (તક મળવી, બરાબર કબજામાં આવવું): આજે કહળસંગ બરાબર લાગમાં આવ્યો છે.
• ભોં ખોતરવા માંડવું (નીચું જોઈને ઊભા રહી જવું): લોકોનો ઠપકો સાંભળીને કહળસંગ ભોં ખોતરવા માંડ્યા.

---

કહેવતો:

• કપાળમાં ઊગે વાળ તો ભાલમાં ઊગે ઝાડ: સાવ ઉજ્જડ, જ્યાં ઝાડ-પાન જોવા ન મળે.
• આપણે વેંત નમીએ તો કોઈ હાથ નમે: આપણે કોઈને થોડુંય માન આપીએ તો સામેથી વધુ માન મળે.
• ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન: બહુ સારી વસ્તુ (ભણેલો માણસ) ન મળે ત્યાં ઓછી ખરાબ પણ સારી ગણાય.
• વાઢ કાન ને આવ્ય સાન: અનુભવે બધું સમજાય છે.

૨. વાતચીત (પ્રશ્નોત્તરી) [cite: 22]

તમામ ૮ પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર જોવા અહીં ક્લિક કરો

1. તમે ગાડું જોયું છે? ગાડાનો શો ઉપયોગ થતો હશે?
   ઉત્તર: હા, મેં ગાડું જોયું છે. ગાડાનો ઉપયોગ ખેતરમાંથી પાક લાવવા માટે, મુસાફરી કરવા માટે અને સામાનની હેરફેર કરવા માટે થતો હતો.
2. તમે કોઈને પત્ર લખ્યો છે? પત્ર લખવાનું કહું તો તમે કોને લખશો?
   ઉત્તર: હા, મેં પત્ર લખ્યો છે. પત્ર લખવાનું કહો તો હું દૂર રહેતા મારા મિત્ર કે સગા-સંબંધીને પત્ર લખીશ.
3. કહળચંદ કે હરખચંદ કરતાં તમારી બોલી અલગ પડે છે? કેવી રીતે?
   ઉત્તર: હા, તેમની બોલી ભાલ પંથકની અને તળપદી (જેમ કે: ઈ, વરહ, ચ્યમનું) છે, જ્યારે અમારી બોલી ગુજરાતીનું માન્ય સ્વરૂપ છે.
4. તમે વાંચેલી/સાંભળેલી લોકકથાનું નામ કહો.
   ઉત્તર: મેં ઝવેરચંદ મેઘાણીની 'સૌરાષ્ટ્રની રસધાર' માંથી 'જોગીદાસ ખુમાણ' ની લોકકથા સાંભળી છે.
5. હવે સંદેશો પહોંચાડવામાં વાર લાગે છે? શા માટે?
   ઉત્તર: ના, હવે સંદેશો પહોંચાડવામાં વાર લાગતી નથી, કારણ કે અત્યારે મોબાઈલ ફોન, ઈન્ટરનેટ અને ઇમેલ જેવી આધુનિક સુવિધાઓ છે.
6. તમને ગીતો સાંભળવા ગમે? કેવા?
   ઉત્તર: હા, મને ભક્તિગીતો, દેશભક્તિ ગીતો અને જૂના લોકગીતો સાંભળવા ગમે છે.
7. આપણે ભણીએ નહિ તો શું થાય?
   ઉત્તર: જો આપણે ભણીએ નહિ તો આપણું જીવન અંધકારમય બને, નવી ટેકનોલોજી ન સમજી શકીએ, અને રોજિંદા કામમાં (જેમ કે હિસાબ-કિતાબ, વાંચન-લેખન) મુશ્કેલી પડે. 'ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન' જેવી હાલત થાય.
8. તમારે મુસાફરી કરવી હોય તો કયું વાહન પસંદ કરશો? કેમ?
   ઉત્તર: હું ટ્રેન કે બસ પસંદ કરીશ, કારણ કે તેમાં સગવડ સારી હોય છે અને ઝડપથી પહોંચી શકાય છે.

૩. રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ વાંચો અને સાચી રીતે વપરાયો હોય ત્યાં (✔) કરો [cite: 22]

સાચા જવાબો જુઓ

1. ડાંડાઈ કરવી (કામચોરી કરવી, આળસ કરવી)
   ✔ સ્નેહા બીજાંનાં કામ કરવામાં ડાંડાઈ કરે છે.
2. વ્હાણાં વાઈ જવાં (સમય જતો રહેવો)
   ✔ અકબર-બિરબલની વાર્તા સાંભળે વ્હાણાં વાઈ ગયાં...
3. વાત લમણામાં રહી ગઈ (યાદ રહી ગયું)
   ✔ હું એક વાર શીખું પછી એ મારા લમણામાં રહી જાય જ.
4. દાણેદાણા કરી નાખવા (વેરવિખેર કરી નાખવું)
   ✔ હરખચંદે કહળસંગને પત્ર લખતાં વિચાર્યું એના દાણેદાણા નો કરી નાખું તો હું હરખચંદ નહીં.
5. ગુજરી જવું (મૃત્યુ પામવું)
   ✔ બાપુના ગુજરી ગયા પછી ઘરની બધી જવાબદારી મોટા દીકરા પર આવી પડી.

૪. ઘાટા અક્ષરોવાળા શબ્દથી ઊલટો અર્થ ધરાવતા શબ્દ મૂકી ખાલી જગ્યા પૂરો

ખાલી જગ્યાના જવાબો જુઓ

1. બિનઅનુભવી હોય કે અનુભવી, પર્વત ચઢવામાં દરેકને હાંફ તો ચઢે જ.
2. ગીરમાં જંગલ સફારી વખતે જીપમાંથી નીચે ઊતરવું જોખમી છે પરંતુ જીપમાં બેસી સિંહદર્શન સલામત (કે સુરક્ષિત) છે.
3. જો જો કામમાં કોઈ ચૂક ન થાય, તમારે આ કામ અચૂક કરવાનું છે.
4. વાંચન એ અજ્ઞાનથી જ્ઞાન તરફ જવાનો સેતુ છે.

૫. ઉદાહરણ મુજબ વાક્યમાં દર્શાવેલ ભાવ કૌંસમાંથી શોધીને લખો

વાક્યના ભાવ જુઓ

(હર્ષ, ચાલાકી, વિનંતી, નિરાશા, રીસ)

1. “એઈ કહળસંગ બાપલા જરા આટલું બાચકું ગાડામાં મેલવા દ્યો ને!” → વિનંતી
2. કો'ક દી' ઉધાર લેવા આવીએ તો હાટડીએથી હેઠાં ઉતારી દ્યો છો ઈ સાંભરે સે? → રીસ
3. કપાસિયાનો કોથળો માથે લઈને એ ભાંગેલ પગે બજારમાં પાછા ગયા. → નિરાશા
4. કહળસંગ તો મનમાં મનમાં હરખાય ને ગાડું હાંક્યે રાખે. → હર્ષ (કે ચાલાકી)
5. તે દી ઈના બળદ જેમ ઝાલ્યા નો'તા રિયા ઈમ કાગળ લખતાં મારી લેખણ ઝાલી નો રહી. → ચાલાકી

૬. તમારે આ કરવું જોઈએ... (વર્તન)

યોગ્ય વર્તન જુઓ

• ૧. વર્ગમાં આવતાં પહેલાં → શિક્ષકની રજા માંગવી જોઈએ.
• ૨. મંદિરમાં જાઓ ત્યારે → શાંતિ જાળવવી જોઈએ અને શ્રદ્ધાપૂર્વક દર્શન કરવા જોઈએ.
• ૩. દવાખાનામાં જાઓ ત્યારે → અવાજ ન કરવો જોઈએ અને દર્દીઓને ખલેલ ન પહોંચાડવી જોઈએ.
• ૪. ભોજન કરતાં પહેલાં → હાથ બરાબર સાબુથી ધોવા જોઈએ.
• ૫. રમત રમીને આવ્યા પછી → હાથ-પગ ધોવા જોઈએ અને પાણી પીવું જોઈએ.

૭. નીચેના ફકરામાં યોગ્ય વિરામચિહ્નો મૂકો

વિરામચિહ્નો સાથેનો ફકરો જુઓ

હરખચંદને મનમાં થયું કે તે દી’ ઈના બળદ ઝાલ્યા ન'તા રિયા ને આજ મેલાના કાગળ લખવા બરકે સે! દીકરો ઠીક લાગમાં આયો છે. ઈની રેવડી દાણેદાણા નો કરી નાખું તો હું હરખચંદ ટળી જાઉં! આવો વિચાર કરીને હરખચંદ તો કાગળ લખવા બેઠા.

૮. આપેલાં પાત્રોને ધ્યાનમાં રાખી સંવાદ રચના કરો

સંવાદ રચના જોવા અહીં ક્લિક કરો

પાત્રો : (શિક્ષક, વિદ્યાર્થીઓ, માતા)

શિક્ષક: આપણે પ્રવાસ આવતા મહિને જવાનું છે.

વિદ્યાર્થીઓ: સાહેબ કયા કયા સ્થળે?

શિક્ષક: આપણે સાસણ ગીર અને સોમનાથ જઈશું.

વિદ્યાર્થીઓ: વાહ! ત્યાં સિંહ જોવા મળશે?

શિક્ષક: હા, ચોક્કસ. પણ બધાએ પોતાના માતા-પિતાની પરવાનગી લેવી પડશે.

માતા: (શાળાએ આવીને) સાહેબ, હું પણ પ્રવાસમાં આવું? બાળકોનું ધ્યાન રાખીશ.

શિક્ષક: હા બહેન, તમે આવી શકો છો, અમને પણ મદદ મળશે.

૯. પ્રશ્નોના મુદ્દાસર જવાબ લખો

તમામ ૫ મોટા પ્રશ્નોના જવાબ જોવા અહીં ક્લિક કરો

1. હરખચંદ શેઠે કાળોત્રી ન લખી આપી હોત તો શું થાત?
   ઉત્તર: જો હરખચંદ શેઠે કાળોત્રી (મૃત્યુના કાગળ) ન લખી આપી હોત તો ગામ આખું અંગૂઠા છાપ હોવાથી બીજું કોઈ કાગળ લખી શકત નહિ, અને કહળસંગના સગા-સંબંધીઓને કારજની જાણ સમયસર થઈ શકત નહિ.
2. કહળસંગે બાચકું લેવાની શા માટે ના પાડી હશે?
   ઉત્તર: કહળસંગે મનમાં ગાંઠ વાળી હતી કે વાણિયા કાયમ મફતિયું કામ કરાવે છે અને જ્યારે આપણે ઉધાર લેવા જઈએ ત્યારે દુકાનથી નીચે ઉતારી દે છે, તેથી તેને 'વાણિયાવિદ્યા' નો પાઠ ભણાવવા માટે બાચકું લેવાની ના પાડી.
3. ચરબી કાઢવી એટલે શું?
   ઉત્તર: ચરબી કાઢવી એટલે અભિમાન ઉતારવું અથવા ખોટી હોશિયારી કે મસ્તી કરનારને સબક શીખવાડી સીધા દોર કરવા.
4. કહળસંગની જેમ તમારે ક્યારેય શરમાવું પડ્યું છે? શા માટે?
   ઉત્તર: હા, એકવાર મેં મારા મિત્રની ચોપડી સંતાડી દીધી હતી અને જ્યારે વર્ગશિક્ષકને ખબર પડી ત્યારે બધાની વચ્ચે મને ઠપકો મળ્યો, જેથી મારે શરમાવું પડ્યું હતું. (વિદ્યાર્થીનો મૌલિક અનુભવ)
5. હરખચંદ અને કહળસંગમાં કોણ ગમ્યું? કેમ?
   ઉત્તર: મને બેમાંથી કોઈનું વર્તન ન ગમ્યું. કહળસંગે પણ ગાડામાં જગ્યા હોવા છતાં ખોટી ડાંડાઈ કરી અને હરખચંદે પણ વેર વાળવા માટે 'મોતનો મલાજો' જાળવ્યો નહિ. બંનેમાં માણસાઈનો અભાવ દેખાયો.

૧૦. વિચારીને જવાબ આપો

વિચારાત્મક પ્રશ્નોના જવાબો જુઓ

1. કોથળામાં કપાસિયા ન હોય તો બીજું શું હોઈ શકે?
   ઉત્તર: કોથળામાં અનાજ (ઘઉં, બાજરી), ખાંડ, ગોળની ભેલિયું અથવા પશુઓ માટેનો બીજો ખાણ-દાણ પણ હોઈ શકે.
2. કહળસંગ અને હરખચંદ મિત્ર હોત તો...
   ઉત્તર: જો તેઓ મિત્ર હોત તો કહળસંગ પ્રેમથી હરખચંદનો કોથળો ગાડામાં મૂકવા દેત અને હરખચંદ પણ ક્યારેય કાગળ લખવામાં ભૂલ કે ડાંડાઈ કરત નહિ.
3. તમે કહળસંગ હો તો આ ઘટના કેવી રીતે કહો?
   ઉત્તર: "હું ધંધુકે ખરીદી કરવા ગયો હતો. શેઠે કોથળો મૂકવાનું કહ્યું પણ મને એમની જૂની વાત યાદ આવી એટલે મેં ગાડું હંકારી દીધું. પણ શેઠે તો બાપુના મરણ ટાણે કાગળમાં એવી ડાંડાઈ કરી કે મને મારી ભૂલ સમજાઈ ગઈ. મારી આંખ ઉઘડી ગઈ છે."

૧૧. આપેલી વાર્તાને પૂર્ણ કરો

પૂર્ણ કરેલી વાર્તા જોવા અહીં ક્લિક કરો

હું દફતર લઈને બારીમાં બેઠો હતો. આજે મારી ઍરટેક્સી કેમ મોડી હશે? એવું વિચારતો હતો ત્યાં જ ગેલેરીમાં આવીને ઍરટેક્સી ઊભી રહી. આપોઆપ દરવાજો ખૂલ્યો. હું બેઠો અને ઊડવા લાગ્યો પછી તો વાઇ-ફાઇ અને સ્ક્રીન પર મારી શાળાનું લોકેશન સેટ કર્યું. હું વાદળોની વચ્ચેથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. નીચે રસ્તા પર ટ્રાફિક જામ હતો, પણ મારી ઍરટેક્સી તો પક્ષીની જેમ સીધી શાળાની અગાસી પર જ લેન્ડ થઈ ગઈ. હું ૫ મિનિટમાં જ શાળાએ પહોંચી ગયો. મારા બધા મિત્રો મને આશ્ચર્યથી જોઈ રહ્યા. મને પણ આ ઍરટેક્સીની મુસાફરીમાં ખૂબ મજા આવી.

ભાષા સજ્જતા : વિરામચિહ્નો (અર્ધવિરામ, ગુરુવિરામ અને અવતરણચિહ્ન)

વિરામચિહ્નોની સવિસ્તર સમજૂતી જુઓ

સમજૂતી:

• ૧. અર્ધવિરામ ( ; ) :
  જે વાક્યખંડોમાં અલ્પવિરામ (,) નો ઉપયોગ થઈ ચૂક્યો હોય તેવા વાક્યખંડોને જોડવા માટે અર્ધવિરામનો ઉપયોગ થાય છે. અલ્પવિરામ કરતા અહીં વધારે અટકવું પડે છે.
  ઉદાહરણ: વિષયો તો બધા સારા છે; ઇચ્છો તે વિષયનો સ્વાધ્યાય કરો.


• ૨. ગુરુવિરામ ( : ) :
  વાક્ય પૂરું થયું હોય તેવું લાગે પરંતુ એ વાક્યની સાથે જોડાયેલ એક બીજું વાક્ય આવે છે તેનું સૂચન ગુરુવિરામ કરે છે. (એટલે કે હવે પછી પણ કશુંક કહેવાનું બાકી છે).
  ઉદાહરણ: તેણે શિલ્પીને પૂછ્યું : “તમે આ મૂર્તિ ક્યાં મૂકવાના છો?”


• ૩. અવતરણચિહ્ન ( " " ) કે ( ' ' ) :
  જ્યારે કોઈ વ્યક્તિએ કહેલી વાત બરાબર એના જ શબ્દોમાં (બેઠેબેઠી) કહેવાતી હોય ત્યારે તે વાતને અવતરણચિહ્નમાં મૂકવામાં આવે છે.
  ઉદાહરણ: રમણલાલે મયંકને કહ્યું, “હું તને ઓળખતો નથી.”

એકમ કસોટી : પાઠ ૧૦ - લેખણ ઝાલી નો રહી (કુલ ગુણ: ૨૫)

અધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (LOs) આધારિત સ્વ-મૂલ્યાંકન કસોટી

LO: G6.6.9 શબ્દસમૂહ / રૂઢિપ્રયોગ [cite: 22]

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૧: નીચે આપેલા શબ્દો/રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ લખો.

1. શબ્દસમૂહ: મરણ પછી બારમા દિવસે થતો વિધિ
2. રૂઢિપ્રયોગ: બે પાંદડે થવું
3. રૂઢિપ્રયોગ: નેવાનાં પાણીએ હાથ ધોવા
4. શબ્દાર્થ: નરાતાર
5. શબ્દાર્થ: વેતરવું

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. કારજ | ૨. સુખી-સંપન્ન થવું | ૩. કોઈની ઉદારતાનો મફતમાં દુરુપયોગ કરવો | ૪. નરદમ (નર્યું) | ૫. બગાડવું

LO: G6.2.1 લોકકથામાંથી વિગતો શોધે છે [cite: 20, 21]

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૨: એક-બે વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

1. કહળસંગ કયા ગામે અને શા માટે ગયા હતા?
2. હરખચંદ શેઠના માથે શું હતું?
3. કહળસંગના બાપુનું કારજ કઈ તિથિનું હતું?
4. હરખચંદે ભૂલ માટે શું બહાનું કાઢ્યું?
5. 'ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન' કહેવતનો અર્થ શું છે?

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. ધંધુકે, હટાણું (ખરીદી) કરવા. | ૨. બે મણ કપાસિયાનો કોથળો. | ૩. પાંચમનું. | ૪. લેખણ (પેન) ઝાલી નો રહી. | ૫. જ્યાં કોઈ ભણેલું ન હોય ત્યાં થોડું ભણેલો પણ મહાન ગણાય.

LO: G6.6.6 કહેવત અને રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૩: સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.

1. "કપાળમાં ઊગે વાળ તો ભાલમાં ઊગે ઝાડ" એટલે - (લીલોતરીવાળો પ્રદેશ / સાવ ઉજ્જડ પ્રદેશ)
2. "ડાંડાઈ કરવી" એટલે - (મદદ કરવી / કામચોરી કે લુચ્ચાઈ કરવી)
3. "વહાણાં વાઈ જવાં" એટલે - (સમય જતો રહેવો / હવા આવવી)
4. "દાણેદાણા કરી નાખવા" એટલે - (ભોજન બનાવવું / વેરવિખેર કરી નાખવું)
5. "ભોં ખોતરવા માંડવું" એટલે - (જમીન ખેડવી / શરમથી નીચું જોવું)

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. સાવ ઉજ્જડ પ્રદેશ | ૨. કામચોરી કે લુચ્ચાઈ કરવી | ૩. સમય જતો રહેવો | ૪. વેરવિખેર કરી નાખવું | ૫. શરમથી નીચું જોવું

LO: G6.5.3 અને વિરામચિહ્નો

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૪: વ્યાકરણ વિભાગ.

નમૂનેદાર વાક્ય (વિશેષણ) બનાવો:

1. આકાશમાં લહેરાતા તિંરગાની કેવી શાન છે! → _______
2. પાદરના પીપળાની ઘટા ગાઢ છે. → _______

યોગ્ય વિરામચિહ્ન (અર્ધવિરામ, ગુરુવિરામ, અવતરણ) ઓળખો:

3. ( ; ) આ ચિહ્ન કયું છે?
4. ( : ) આ ચિહ્ન કયું છે?
5. રમણલાલે કહ્યું (અહીં કયું ચિહ્ન આવશે?) "હું તને ઓળખતો નથી."

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. આકાશમાં લહેરાતો તિરંગો શાનદાર છે. | ૨. પાદરનો પીપળો ઘટાદાર છે. | ૩. અર્ધવિરામ | ૪. ગુરુવિરામ | ૫. અલ્પવિરામ (,) અથવા ગુરુવિરામ (:)

LO: G6.4.4 વિચારણાની રજૂઆત

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૫: સવિસ્તર ઉત્તર લખો.

હરખચંદ શેઠે કહળસંગ સાથે પોતાની ડાંડાઈનો બદલો કેવી રીતે લીધો?

મૂલ્યાંકન માર્ગદર્શિકા જોવા અહી ક્લિક કરો

જવાબના ૫ મુખ્ય મુદ્દાઓ (દરેક મુદ્દાનો ૧ ગુણ):

1. જ્યારે કહળસંગે કપાસિયાનો કોથળો ન મૂકવા દીધો ત્યારે હરખચંદે બદલો લેવાનું નક્કી કર્યું હતું.
2. જ્યારે કહળસંગના બાપુ ગુજરી ગયા ત્યારે કાળોત્રી (મૃત્યુના કાગળ) લખવા હરખચંદને બોલાવવામાં આવ્યા.
3. હરખચંદે કાગળોમાં પાંચમની સાથે છઠ, સાતમ, આઠમ, નોમ અને અગિયારસ એમ અલગ-અલગ તિથિઓ લખી દીધી.
4. આના કારણે એક દિવસ ચાલવાવાળું કારજ (મેહમાનગતિ) લગાતાર સાત દિવસ સુધી ચાલ્યું, જેનાથી કહળસંગને મોટું નુકસાન થયું.
5. આમ, ભૂલ માટે 'લેખણ ઝાલી નો રહી' એવું બહાનું કાઢીને હરખચંદે કહળસંગની જૂની ડાંડાઈનો બદલો બરાબર લીધો.