ધોરણ ૬ ગુજરાતી પાઠ 6 :રાષ્ટ્રીય શાયર... ઝવેરચંદ મેઘાણી - સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન

સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન : પાઠ ૬ - રાષ્ટ્રીય શાયર... ઝવેરચંદ મેઘાણી

૧. શબ્દાર્થ અને રૂઢિપ્રયોગ (વાક્ય પ્રયોગ સાથે) [cite: 26]

શબ્દાર્થ અને તેના વાક્ય પ્રયોગ જોવા ક્લિક કરો

શબ્દ	અર્થ	વાક્ય પ્રયોગ
મહેર	કૃપા, દયા, રહેમ	ભગવાનની મહેર હોય તો મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે.
સાટુ	સારું, માટે, વાસ્તે	વિદ્યાર્થીઓ ભણવા સાટુ શાળાએ જાય છે.
વાટ	રાહ પ્રતીક્ષા, રસ્તો	માતા દીકરાની વાટ જોતી ઊભી હતી.
વોંકળો	નાળું	ચોમાસામાં ગામનો વોંકળો પાણીથી ભરાઈ ગયો.
નિવેદન	અરજ કરવી	મેઘાણીએ ન્યાયાધીશ સમક્ષ પોતાનું નિવેદન રજૂ કર્યું.
કડપ	ધાક	પોલીસના કડપથી ચોર ડરી ગયો.
વસમું	મુશ્કેલ	પહાડ ચડવાનું કામ વસમું હોય છે.
રીડ	બૂમ	જંગલમાં સિંહ દેખાતાં લોકોએ રીડ પાડી.
ધ્રમેલ	ગરમ થયેલું, ધીખેલું	મેઘાણીની આંખો લાલ ધ્રમેલ થઈ ગઈ.
હાવજ	સિંહ	ગીરના જંગલમાં હાવજ જોવા મળે છે.
ડણકવું	ત્રાડ પાડવી	રાત્રે જંગલમાં સિંહ ડણક્યો.
રઢ	હઠ	બાળકે રમકડું લેવાની રઢ લીધી.
વોડકી	વાછરડી	હીરબાઈની વોડકી ખૂબ સુંદર હતી.
વેળા	સમય	સાંજની વેળા થઈ ગઈ છે.
ઘોળવું	ઓગાળવું	માતાએ દૂધમાં ખાંડ ઘોળી આપી.
પાદર	ગામની ભાગોળ	બાળકો ગામના પાદરે રમતા હતા.
ભીનો વાન	શ્યામ રંગનું શરીર	મેઘાણીનો દેખાવ ભીનો વાન ધરાવતો હતો.
નેસ	ઝૂંપડું (ચારણોનો નેસ)	ચારણો જંગલમાં નેસ બાંધીને રહે છે.
ગાઉ	અઢી કિલોમીટર	અમારું ગામ અહીંથી બે ગાઉ દૂર છે.
તાસક	રકાબી	મહેમાનને તાસકમાં નાસ્તો આપ્યો.
મોઢડું	મોં	નાનું બાળક મલકાતું મોઢડું લઈને આવ્યું.
કયામત	ઈશ્વર આગળ ન્યાયનો દિવસ	ઉમાશંકર જોશી કયામતના દિવસની વાત કરતા હતા.
મસલત	સાથે મળીને થતી વિચારણા	ગામના લોકોએ સરપંચ સાથે મસલત કરી.
રોળકોળ વેળાં	સાંજનો વખત	રોળકોળ વેળાં થતાં પક્ષીઓ માળામાં પાછા ફર્યા.

---

રૂઢિપ્રયોગ:

• ભભૂકી ઊઠવું (સળગી ઊઠવું): 'સિંધુડો' સાંભળી લોકોમાં દેશભક્તિનો ભાવ આગની માફક ભભૂકી ઊઠ્યો.
• પાનો ચડાવવો (પ્રોત્સાહન આપવું): શિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓને રમત-ગમતમાં ભાગ લેવા પાનો ચઢાવ્યો.
• કાનમાં ગૂંજવું (મનમાં સંભળાવું): કૉલકતામાં પણ મેઘાણીને સૌરાષ્ટ્રની ધરતીનો અવાજ કાનમાં ગૂંજ્યા કરતો હતો.
• મોં મચકોડવું (અભાવ કે તિરસ્કાર બતાવવા મોં વાંકું કરવું): કારેલાનું શાક જોઈને બાળકે મોં મચકોડ્યું.

૧. વાતચીત (પ્રશ્નોત્તરી) [cite: 26]

તમામ ૯ પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર જોવા અહીં ક્લિક કરો

1. કઈ વાત/પ્રસંગ તમને ગમ્યાં? કેમ?
   ઉત્તર: મને હીરબાઈ નામની ૧૪ વર્ષની ચારણકન્યાએ લાકડીથી સિંહને ભગાડ્યો તે પ્રસંગ સૌથી વધુ ગમ્યો, કારણ કે તેમાં એક નાની છોકરીની અદભુત શૂરવીરતા અને હિંમત જોવા મળે છે.
2. કવિ કે લેખક કોને કહેવાય?
   ઉત્તર: જે વ્યક્તિ પોતાના વિચારો, કલ્પનાઓ અને ભાવોને કવિતા સ્વરૂપે રજૂ કરે તેને કવિ કહેવાય, અને જે વાર્તા, નિબંધ કે નવલકથા (ગદ્ય) સ્વરૂપે લખે તેને લેખક કહેવાય.
3. તમને યાદ હોય તે કવિ અને લેખકોનાં નામ કહો.
   ઉત્તર: કવિ નર્મદ, ઉમાશંકર જોશી, દુલા ભાયા કાગ, ગિજુભાઈ બધેકા, ડૉ. જયંત નારલીકર વગેરે.
4. તમને કવિ કે લેખક મળે તો તેમને કેવા પ્રશ્નો પૂછો?
   ઉત્તર: હું પૂછું કે તમને કવિતા કે વાર્તા લખવાનો વિચાર ક્યાંથી આવે છે? લખવા માટે તમે કયા સમયે અને કેવી જગ્યા પસંદ કરો છો?
5. એવી કઈ વાતો છે જેના કારણે મેઘાણી કવિ અને લેખક બન્યા?
   ઉત્તર: મેઘાણીનું બાળપણ ડુંગરાળ અને નદી-પર્વતો વચ્ચે વીત્યું. તેમને રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની અસર થઈ અને હડાળા દરબારે સંતો અને બહારવટિયાની વાતો કહી, આ બધી વાતોથી પ્રેરાઈને તેઓ કવિ અને લેખક બન્યા.
6. તમને કુદરતી જગ્યાઓમાં ફરવાના કયા અનુભવ છે?
   ઉત્તર: હું દિવાળી વેકેશનમાં સાપુતારા ગયો હતો, જ્યાં પહાડો, ઝરણાં અને જંગલો જોવાની ખૂબ મજા આવી હતી. (વિદ્યાર્થી પોતાનો અનુભવ કહી શકે)
7. તમને કે તમારાં ભાઈ/બહેન/મિત્રોને શું ભેગું કરવું ગમે? તમે તે બધું કઈ રીતે એકઠું કરશો તે કહો.
   ઉત્તર: મને જૂના સિક્કા અને ટિકિટો ભેગી કરવી ગમે છે. હું મારા સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રો પાસેથી તે માંગીને એકઠી કરું છું અને એક આલ્બમમાં સાચવીને રાખું છું.
8. ‘હજારો વર્ષની જૂની.' પંક્તિઓ ઝવેરચંદની જેમ ગાવાનો પ્રયત્ન કરો.
   ઉત્તર: (વિદ્યાર્થીઓ વર્ગમાં શિક્ષકની મદદથી બુલંદ અવાજે આ પંક્તિઓ ગાશે.)
9. એવું મેઘાણીનું કયું કામ છે કે જેથી તમને “શાબાશ ઝવેરચંદ' કહેવાનું મન થાય?
   ઉત્તર: ગામડે ગામડે રખડીને, ઘોડા કે ઊંટ પર મુસાફરી કરીને જે રીતે તેમણે સ્ત્રીઓ અને લોકો પાસેથી લોકગીતો ભેગા કરીને સાચવી રાખ્યા, તે કામ માટે તેમને શાબાશી આપવાનું મન થાય.

૨. વાક્ય સાચું છે કે ખોટું તે જણાવો (✔ કે ✖ કરો) [cite: 26]

ખરા-ખોટા ના જવાબો જુઓ

• ૧. “સિંધુડો'નાં કાવ્યો વાંચનાર કે સાંભળનારનો અંગ્રેજ સરકાર વિરુદ્ધ ગુસ્સો વધી જતો હતો. [ ✔ સાચું ]
• ૨. ઝવેરચંદ શરમાળ હતા પણ તેમને ઘણા મિત્રો હતા. [ ✔ સાચું ]
• ૩. ઝવેરચંદ પહાડ, ઝરણાં, વનરાજી વચ્ચે મોટા થયા. [ ✔ સાચું ]
• ૪. પોતાની વાછરડીને સિંહથી બચાવનારી ચારણની છોકરીને જોઈને ઝવેરચંદે ‘ચારણ કન્યા' ગીત રચ્યું. [ ✔ સાચું ]
• ૫. ઝવેરચંદે બધી વાર્તાઓ જેમ બોલાતી હોય તેમ જ લખી છે. [ ✖ ખોટું ] (કેટલીકમાં પોતાની કલ્પનાનો રંગ ચડાવ્યો છે)
• ૬. મેઘાણીએ બાળકો, કિશોરો અને મોટેરાં એમ બધાં માટે ગીતો, વાર્તાઓ લખ્યાં છે. [ ✔ સાચું ]
• ૭. હીરબાઈ, આલેક કરપડો, જોગીદાસ ખુમાણ, દાના ભગત, સત દેવીદાસ વગેરે જીવતાં જાગતાં માણસો હતાં. [ ✔ સાચું ]
• ૮. ઝવેરચંદ મેઘાણી લોકકથાકાર તરીકે પ્રખ્યાત છે. [ ✔ સાચું ]

૩. રેખાંકિત શબ્દનો અર્થ કૌંસમાંથી શોધીને લખો [cite: 26]

સાચા અર્થના જવાબો જુઓ

1. પછી મેં તેને બુલંદ અવાજે ઊભા રહેવા કહ્યું ત્યારે તે ઊભો રહ્યો.
   → મોટા અવાજે
2. થોડી વારમાં તો તે વિકરાળ રાક્ષસ બની ગયો.
   → ભયાનક
3. ખમીરવંતો અભિમન્યુ એક પછી એક ચક્રવ્યૂહના કોઠા ભેદીને આગળ વધતો જતો હતો.
   → જોશીલો
4. જેન્સીને ભણીગણીને શિક્ષિકા બનવાની આકાંક્ષા હતી.
   → તીવ્ર ઇચ્છા
5. 'ચોર ચોર' એમ હાકોટા સાંભળી આજુબાજુના લોકો લાકડીઓ સાથે બહાર આવી ગયા.
   → બૂમો

૪. વાક્ય વાંચી આપેલ શબ્દના સાચા અર્થની સામે (✔) કરો [cite: 26]

સાચા જવાબો જોવા અહીં ક્લિક કરો

1. પાનો ચઢાવવો - શાબાશી આપવી / પૌષ્ટિક ભોજન આપવું / ✔ પ્રોત્સાહન આપવું
2. જપ્ત કરવું - ✔ બળજબરીથી લઈ લેવું (કે સરકાર દ્વારા લઈ લેવું) / લૂંટી લેવું
3. ખજાનો ખોલવો - મોટો પટારો ખોલવો / ✔ મૂલ્યવાન ભંડાર ખોલવો / વર્ષોથી બંધ ગુફા ખોલવી
4. આંખમાં પાણી આવી જવું - ✔ આંસુ નીકળી આવવાં / આંખમાં જુસ્સો દેખાવો / ખૂબ હસવું

૫. પ્રશ્નોના મુદ્દાસર જવાબ લખો [cite: 26]

તમામ ૫ પ્રશ્નોના જવાબ જોવા અહીં ક્લિક કરો

1. મેઘાણીને ક્યાં ક્યાં ઉપનામ મળ્યાં હતાં?
   ઉત્તર: મેઘાણીને 'પહાડનું બાળક', 'વિલાપી', 'જનકરાજા', અને 'રાષ્ટ્રીય શાયર' જેવા ઉપનામ મળ્યા હતા.
2. લોકસાહિત્ય એકઠું કરવામાં મેઘાણીને કઈ કઈ તકલીફો પડી હતી?
   ઉત્તર: ગામડે ગામડે ફરવા માટે વાહનવ્યવહારની સગવડ નહોતી એટલે ઘોડા કે ઊંટ પર રખડવું પડતું, ભોજનની સગવડ નહોતી, રેકૉર્ડિંગની કોઈ સુવિધા ન હોવાથી પોણી રાત જાગીને હાથેથી લખવું પડતું, અને અજાણ્યા લોકો પાસે ગીતો ગવડાવવા ખૂબ મહેનત કરવી પડતી.
3. ઝવેરચંદ પોતાને 'પહાડનું બાળક' કેમ માનતા હતા?
   ઉત્તર: ઝવેરચંદના પિતા પોલીસમાં હોવાથી તેમની બદલીઓ ડુંગરાળ પ્રદેશોમાં થતી. ઝવેરચંદ પહાડો, નદીઓ અને ઊંડા ધરા ખૂંદતા મોટા થયા હતા, તેથી તેઓ પોતાને 'પહાડનું બાળક' માનતા હતા.
4. ઝવેરચંદ વૅકેશનમાં લાખાપાદર શા માટે પહોંચી જતા?
   ઉત્તર: કારણ કે લાખાપાદરમાં તેમના પિતાની નોકરી હતી અને ત્યાંની ઊંચી ભેખડો, વસમો વોંકળો અને વહેતી ગોમુખી ગંગા તેમને ખૂબ આકર્ષતા હતા.
5. 'વેણીના ફૂલ' અને 'કિલ્લોલ' પુસ્તકો કેમ ગમી જાય એવાં છે?
   ઉત્તર: કારણ કે આ પુસ્તકોમાં બાળકો અને કિશોરો માટે લખાયેલા ખૂબ જ સુંદર અને આકર્ષક ગીતો આપવામાં આવ્યા છે.

૬. કારણ લખો [cite: 26]

સાચા કારણોના જવાબો

1. ‘સિંધુડો'ના સર્જકને બે વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી કારણ કે...
   ઉત્તર: તેમના પુસ્તક 'સિંધુડો' ના શૌર્ય ગીતો લોકોમાં દેશભક્તિનો પાનો ચઢાવતા અને અહિંસક યુદ્ધનો ભાવ જગાડતા હતા, જેથી સરકારે તેમના પર રાજદ્રોહનો આરોપ મૂક્યો.
2. ઝવેરચંદનો કાવ્ય રચવાનો શોખ વધતો જતો હતો કારણ કે...
   ઉત્તર: નાનપણમાં તેમણે મારવાડી શેઠ ચિમનાજી સામે પોતાની રચેલી કવિતા ગાઈ હતી, જેના માટે બાળકોને ૨૫ રૂપિયા ઈનામ મળ્યું, અને સાધુ-શેઠ માટે પદ્યો રચીને ગાવાનું તેમને ગમવા લાગ્યું.
3. ઝવેરચંદના મિત્રોએ તેમને ‘વિલાપી' નામ આપ્યું કારણ કે...
   ઉત્તર: હાઈસ્કૂલમાં ભણતા ત્યારે તેઓ કલાપીના કાવ્યો ખૂબ જ દર્દભરી રીતે ગાતા હતા, તેથી મિત્રો તેમને 'વિલાપી' કહેતા.
4. કૉલેજમાં ઝવેરચંદ તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાતું કારણ કે...
   ઉત્તર: તેમનો પોશાક બીજાથી જુદો હતો (લાંબો સફેદ કોટ, ધોતિયું, ફેંટો કે બેંગલોરી ટોપી) અને તેમની મરદાનગીથી ચાલવાની છટા આકર્ષક હતી.
5. મેઘાણી બારોટ, ચારણ, ગૃહિણીઓ પાસે લોકસાહિત્ય માટે જતા કારણ કે...
   ઉત્તર: આ લોકો પાસે પરંપરાથી સચવાયેલાં લોકગીતો અને કથાઓનો ખજાનો હતો, જે મેઘાણી એકઠો કરીને સાચવવા માંગતા હતા.

૭. મેઘાણીએ કઈ રીતે લોકસાહિત્ય એકઠું કર્યું? ઘટનાનો ક્રમ લખો [cite: 26]

સાચો ઘટનાક્રમ જુઓ

સાચો ક્રમ:

1. સૌરાષ્ટ્રમાં ગામડે ગામડે ફરે.
2. એ વ્યક્તિએ ખાસ કામ કર્યું હોય તો તેની વાતો લોકો પાસેથી જાણે.
3. જેને ગીત યાદ હોય તે બોલે અને મેઘાણી તે લખી લે.
4. લોકો વાત કરે તે નોંધ લે.
5. ઘરે પહોંચીને લખાણ સરખું કરે લોકોને ગમે તે રીતે સુધારા કરે.
6. મળેલી વાત પરથી વાર્તા બનાવે.
7. આવાં ગીત અને વાર્તાઓ ભેગાં થાય એટલે તેની ચોપડી છપાવે.

૮. કોષ્ટકમાં વિગતો ભરો અને મેઘાણીનું પાત્રાલેખન (100 શબ્દોમાં) [cite: 26]

કોષ્ટક અને પાત્રાલેખન જોવા અહીં ક્લિક કરો

વર્ણનની વિગત	ઝવેરચંદ મેઘાણી	તમને પ્રભાવશાળી લાગતાં સ્ત્રી/પુરુષ
પહેરવેશ	લાંબો સફેદ કોટ, પાની સુધી પહોંચતું ધોતિયું, માથે ફેંટો કે બેંગલોરી ટોપી, પગમાં સ્લિપર	ગાંધીજી: માત્ર એક ટૂંકી પોતડી
શારીરિક દેખાવ	બેઠી દડીનું શરીર, ભીનો વાન, મોટી આંખો, ગૂંછળિયાળા વાળ	ગાંધીજી: દુબળું શરીર, લાકડી
સ્વભાવ	શરમાળ, ઓછાબોલા, મરદાનગીથી ચાલવાની છટા	ગાંધીજી: શાંત, અહિંસક
આપેલું નામ	વિલાપી, જનકરાજા, પહાડનું બાળક, રાષ્ટ્રીય શાયર	ગાંધીજી: બાપુ, મહાત્મા
વિશેષતા	લોકસાહિત્યવાળા, શૌર્ય ગીતો ગાવા, લોકો પાસે વાર્તાઓ ભેગી કરવી	ગાંધીજી: અહિંસાના પૂજારી, આઝાદીના લડવૈયા

ઝવેરચંદ મેઘાણીનું પાત્રાલેખન (100 શબ્દોમાં):

ઝવેરચંદ મેઘાણી એક મહાન રાષ્ટ્રીય શાયર અને લોકસાહિત્યકાર હતા. તેમનો જન્મ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં થયો હોવાથી તેઓ 'પહાડનું બાળક' કહેવાતા. તેમનો પહેરવેશ સાદો પણ આકર્ષક હતો, જેમાં લાંબો કોટ, ધોતિયું અને ફેંટો સામેલ હતો. શરમાળ સ્વભાવના મેઘાણીની આંખો ઊંડો વિચાર કરતી અને ચાલ મરદાનગીવાળી હતી. તેમણે ગામડે ગામડે રખડીને, ઘોડા-ઊંટ પર ફરીને દાદીમાઓ અને ચારણો પાસેથી સાચું લોકસાહિત્ય એકઠું કર્યું. તેમના દેશભક્તિના 'સિંધુડો' કાવ્યો સાંભળીને ન્યાયાધીશની આંખો પણ ભીની થઈ હતી. ગુજરાતના આ ખમીરવંતા સાહિત્યકારે લોકોને કસુંબલરંગી લોકસાહિત્ય પીરસીને અમર સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.

૧૦. તમારા વિસ્તારમાં બોલાતા તળપદા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી વાક્ય લખો [cite: 26]

વાક્યો જોવા ક્લિક કરો

• ચ્યાં (ક્યાં): અલ્યા રમેશ, તું સવારનો ચ્યાં ગયો હતો?
• સેતર (ખેતર): મારા બાપુજી સવારમાં સેતર ગયા છે.
• નેહાર (નિશાળ): આજે વરસાદ બહુ છે એટલે હું નેહાર જવાનો નથી.
• અડાળી (રકાબી): મહેમાન આવ્યા છે, તેમને અડાળીમાં ચા આપો.

૧૧. કૌંસમાં આપેલા શબ્દોમાંથી ગદ્યખંડમાં યોગ્ય શબ્દ ગોઠવો [cite: 26]

જવાબો સાથેનો ફકરો

(સાવજ, રોળકોળ, હોંકારા, વોડકી, ભાઈ, નેસ, ડાંગ)

અમે બધાં મિત્રના નેસ માં બેઠા હતા. સૂર્ય હજી હમણાં જ આથમેલો. રોળકોળ હોવાથી હજી અંધારું ઊતર્યું નહોતું. તેવામાં હોંકારા સંભળાયા. અમે બધા ડાંગ (લાકડીઓ) લઈને અવાજની દિશામાં ધસી ગયા. પહોંચતાં જોયું કે સાવજ (સિંહે) ગાયની વોડકી નો શિકાર કરેલો અને એક ચારણ છોકરી ભાઈ (માણસ/લોકોને) લઈને સાવજ ની સામે થયેલી.

એકમ કસોટી : પાઠ ૬ - રાષ્ટ્રીય શાયર... ઝવેરચંદ મેઘાણી (કુલ ગુણ: ૨૫)

અધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (LOs) આધારિત સ્વ-મૂલ્યાંકન કસોટી

LO: G6.6.9 અને G6.6.1 શબ્દભંડોળ / રૂઢિપ્રયોગ

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૧: નીચે આપેલા શબ્દો/રૂઢિપ્રયોગોના અર્થ લખો.

1. શબ્દાર્થ: ધ્રમેલ
2. શબ્દાર્થ: વોડકી
3. શબ્દાર્થ: રોળકોળ વેળાં
4. રૂઢિપ્રયોગ: ભભૂકી ઊઠવું
5. રૂઢિપ્રયોગ: પાનો ચઢાવવો

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. ગરમ થયેલું (ધીખેલું) | ૨. વાછરડી | ૩. સાંજનો વખત | ૪. સળગી ઊઠવું | ૫. પ્રોત્સાહન આપવું

LO: G6.2.1 ગદ્યમાંથી વિગતો શોધે છે

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૨: એક-બે વાક્યમાં ઉત્તર લખો.

1. સરકારે મેઘાણીનું કયું પુસ્તક જપ્ત કર્યું?
2. મેઘાણી કૉલેજમાં કયા નામે ઓળખાતા હતા?
3. કૉલકતા જઈને તેમને કોની કવિતાની અસર થઈ?
4. સિંહ સામે લડનાર ચારણકન્યાનું નામ શું હતું?
5. મેઘાણીએ બાળકો માટે કયા બે પુસ્તકો આપ્યા?

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. સિંધુડો. | ૨. જનકરાજા. | ૩. રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની. | ૪. હીરબાઈ. | ૫. વેણીનાં ફૂલ અને કિલ્લોલ.

LO: G6.3.1 સાચો અર્થ શોધો (રેખાંકિત)

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૩: રેખાંકિત શબ્દનો સાચો અર્થ પસંદ કરી લખો.

1. મેં તેને બુલંદ અવાજે ઊભા રહેવા કહ્યું. (સામાન્ય અવાજે / મોટા અવાજે / ધીમા અવાજે)
2. તે માણસ વિકરાળ રાક્ષસ બની ગયો. (ઊંચો / વિશેષ / ભયાનક)
3. ખમીરવંતો અભિમન્યુ આગળ વધતો ગયો. (હોશિયાર / ગુસ્સે ભરાયેલો / જોશીલો)
4. જેન્સીને શિક્ષિકા બનવાની આકાંક્ષા હતી. (ખૂબ જરૂર / તીવ્ર ઇચ્છા / આવડત)
5. 'ચોર ચોર' ના હાકોટા સાંભળી લોકો બહાર આવ્યા. (હાહાકાર / પડઘા / બૂમો)

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. મોટા અવાજે | ૨. ભયાનક | ૩. જોશીલો | ૪. તીવ્ર ઇચ્છા | ૫. બૂમો

LO: G6.3.2 અને G6.5.6 ઘટનાક્રમ અને તળપદા શબ્દો

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૪: માંગ્યા મુજબ ઉત્તર આપો.

તળપદા શબ્દોનો શિષ્ટ (ગુજરાતી) અર્થ લખો:

1. ચ્યાં = _______
2. સેતર = _______
3. નેહાર = _______

વાક્ય ખરું છે કે ખોટું તે જણાવો:

4. ઝવેરચંદ મેઘાણી પોતાને પહાડનું બાળક માનતા હતા.
5. મેઘાણીએ બધી વાર્તાઓ જેમ બોલાતી હતી તેમ જ (કલ્પના વગર) લખી છે.

જવાબ જોવા અહી ક્લિક કરો

૧. ક્યાં | ૨. ખેતર | ૩. નિશાળ | ૪. ખરું | ૫. ખોટું (કેટલીકમાં કલ્પનાનો રંગ ચડાવ્યો છે)

LO: G6.4.4 વિચારણાની રજૂઆત

ગુણ: ૦૫

પ્રશ્ન ૫: સવિસ્તર ઉત્તર લખો.

લોકસાહિત્ય એકઠું કરવા માટે ઝવેરચંદ મેઘાણીને કઈ કઈ મુશ્કેલીઓ પડતી અને તેઓ તે કેવી રીતે એકઠું કરતા હતા?

મૂલ્યાંકન માર્ગદર્શિકા જોવા અહી ક્લિક કરો

જવાબના ૫ મુખ્ય મુદ્દાઓ (દરેક મુદ્દાનો ૧ ગુણ):

1. ગામડે ગામડે ફરવા માટે વાહનવ્યવહારની કે ભોજનની પૂરતી સગવડ નહોતી.
2. તેમને મોટાભાગે ઘોડા પર કે ઊંટ પર બેસીને રખડપટ્ટી કરવી પડતી હતી.
3. તે સમયે અવાજ રેકોર્ડિંગ કરવાની કોઈ જ સુવિધા નહોતી.
4. તેઓ ચારણો, બારોટો, ઘરડી દાદીમાઓ અને ગૃહિણીઓ પાસે જઈને કલાકો બેસીને ગીતો સાંભળતા.
5. ગીત ગવાતું જાય અને પોતે અડધી રાત જાગીને તે ગીત ચોપડામાં હાથેથી ટપકાવતા (લખતા) જતા.