ધોરણ ૭ ગુજરાતી પાઠ ૮: સાહેબ, બધાં જોડાઈ ગયાં છે - સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન

ભાગ ૧: સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન

એકમ ૮: સાહેબ, બધાં જોડાઈ ગયાં છે (ધોરણ ૭ - ગુજરાતી પલાશ)

શબ્દ	અર્થ	વાક્યપ્રયોગ
સંસ્કાર	સારી ટેવો, સદ્ગુણ	બાળકોમાં નાનપણથી જ સારા સંસ્કારનું સિંચન થવું જોઈએ.
મિલેટ્સ	જાડું ધાન્ય (બાજરી, જુવાર વગેરે)	આરોગ્ય માટે મિલેટ્સ ખાવા ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.
ફાસ્ટ ફૂડ	ઝડપથી તૈયાર થતો બજારુ આહાર	વધુ પડતું ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી વજન વધે છે.
માન આપવું	આદર કરવો, સન્માન કરવું	આપણે હંમેશાં આપણા વડીલોને માન આપવું જોઈએ.
ઓવરવેઇટ	વજન વધી જવું, જાડાપણું	બેઠાડુ જીવનશૈલીથી ઘણા લોકો ઓવરવેઇટનો શિકાર બને છે.
વર્ચ્યુઅલ	ઓનલાઈન (ડિજિટલ માધ્યમ)	કોરોનાના સમયે શાળાઓમાં વર્ચ્યુઅલ શિક્ષણ અપાતું હતું.

• લેખે લાગવું: ઉપયોગમાં આવવું, સાર્થક થવું.
  વાક્ય: મુશ્કેલીમાં ગભરાયા વગર સામનો કરીએ તો જ આપણું શિક્ષણ લેખે લાગ્યું કહેવાય.
• અબ પછતાયે હોત ક્યા, જબ ચીડિયા ચૂગ ગઈ ખેત: નુકસાન થઈ ગયા પછી પસ્તાવો કરવો નકામો છે.
  વાક્ય: રમેશે આખું વર્ષ વાંચ્યું નહિ ને નાપાસ થયો, હવે રડવાનો શો અર્થ? અબ પછતાયે હોત ક્યા, જબ ચીડિયા ચૂગ ગઈ ખેત!
• અતિ સર્વત્ર વર્જ્યયેત્: કોઈપણ વસ્તુનો અતિરેક (વધુ પડતો ઉપયોગ) નાશનું કારણ બને છે.
  વાક્ય: મોબાઈલ સારો છે પણ સતત રમ્યા કરવું નુકસાનકારક છે, કેમ કે અતિ સર્વત્ર વર્જ્યયેત્.

• ૧. તમારા મિત્રને બહારનું શું ખાવાનું બહુ ભાવે છે? ઉત્તર: મારા મિત્રને બહારના દાબેલી, વડાપાઉં, પિત્ઝા અને પાણીપુરી ખાવા બહુ ભાવે છે.
• ૨. તમારા મમ્મી-પપ્પા તમને બહારનું ખાવાની કેમ ના પાડે છે? ઉત્તર: બહારના ફાસ્ટ ફૂડમાં પોષક તત્ત્વો હોતા નથી અને તે ખુલ્લા કે વાસી હોવાથી બીમાર પડવાની શક્યતા રહે છે, તેથી મમ્મી-પપ્પા ના પાડે છે.
• ૩. ઓનલાઈન શિક્ષણની તમને કઈ વાત સૌથી વધુ ગમી? ઉત્તર: ઓનલાઈન શિક્ષણમાં અમે ઘરે બેસીને સુરક્ષિત રીતે ભણી શક્યા અને શિક્ષકો દ્વારા બતાવવામાં આવતા રંગીન વિડિયો અને પીપીટી જોવાની ખૂબ મજા આવી.
• ૪. તમે ઓનલાઈન શિક્ષણમાં કેવી મુશ્કેલી અનુભવી છે? ઉત્તર: ઓનલાઈન શિક્ષણમાં ક્યારેક ઇન્ટરનેટ કનેક્શન જતું રહેતું, અવાજ કપાઈને આવતો અને મિત્રો સાથે મળીને રમવાની મજા આવતી નહોતી.
• ૫. તમે મોબાઈલમાં શું શું જુઓ છો? ક્યારે જુઓ છો? ઉત્તર: હું મોબાઈલમાં શાળાનું હોમવર્ક, શૈક્ષણિક વિડિયો અને ક્યારેક સમય મળે ત્યારે કાર્ટૂન જોઉં છું. હું લેસન પૂરું કર્યા પછી જ મોબાઈલ જોઉં છું.
• ૬. મોબાઈલમાં ગેમ રમવી સારી કે મેદાનમાં? કેમ? ઉત્તર: મેદાનમાં રમત રમવી વધુ સારી છે, કારણ કે તેનાથી શારીરિક વ્યાયામ થાય છે, શરીર મજબૂત બને છે અને મિત્રો સાથે સમૂહભાવના કેળવાય છે.
• ૭. મહેમાન આવે ત્યારે તમે શું કરો છો? ઉત્તર: મહેમાન આવે ત્યારે હું તેમને આવકાર આપું છું, પાણી આપું છું અને તેમને નમસ્કાર કરી તેમની સરભરા કરું છું.
• ૮. તમે કયા કયા વડીલોને પગે લાગો છો? ઉત્તર: હું મારા દાદા-દાદી, મમ્મી-પપ્પા, શિક્ષકો અને ઘરે આવતા મોટા મહેમાનોને પગે લાગું છું.

• ૧. વિવાન કદાચ આજે નહિ જોડાય. → મનન
• ૨. આપણે લીલાં શાકભાજી ખાવાં જોઈએ. → શિક્ષક
• ૩. મમ્મી સાથે દવાખાને જઈને દવા લઈ આવ્યો. → વિવાન
• ૪. વડાપાઉં અને પિત્ઝા એ બહુ ખાય છે હો! → ચકુ
• ૫. ઓહોહોહોહો આટલા બધા ફાયદા થાય છે! → અંગદ

• ૧. મિલેટ્સમાં બાજરી, જુવાર, રાગી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
  → ખરું.
• ૨. ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી પૂરતા પ્રમાણમાં ફાઈબર મળી રહે છે.
  → ખોટું. (ફાસ્ટ ફૂડમાંથી નહીં, પરંતુ મિલેટ્સ ખાવાથી ફાઈબર મળે છે.)
• ૩. ફાઈબર પાચનક્રિયા માટે અતિ ઉપયોગી ઘટક છે.
  → ખરું.
• ૪. ઓનલાઈન છેતરપિંડી માટે સાઈબર ક્રાઈમ વિભાગ કામ કરતો નથી.
  → ખોટું. (ઓનલાઈન છેતરપિંડી માટે સાઈબર ક્રાઈમ વિભાગ જ કામ કરે છે.)
• ૫. મમ્મી-પપ્પાનું કહેવું ન માનનાર બાળકો જીવનમાં સફળ થાય તો પણ સુખી થતા નથી.
  → ખરું.
• ૬. મહેમાન આવે ત્યારે તેમને માન આપવું જોઈએ.
  → ખરું.

(વર્જયેત, વર્ચ્યુઅલ, મિલેટ્સ, ફાસ્ટ ફૂડ, ઓવરવેઇટ)

• ૧. પીઝા, બર્ગર, સેન્ડવીચ વગેરે ફાસ્ટ ફૂડ કહેવાય.
• ૨. જંક ફૂડ ખાવાથી શરીર ઓવરવેઇટ થઈ જાય છે.
• ૩. બાજરી, જુવાર અને રાગી મિલેટ્સ કહેવાય.
• ૪. કોઈ પણ વસ્તુનો અતિરેક નાશનું કારણ બને છે, એટલે જ કહેવાયું છે કે, અતિ સર્વત્ર વર્જયેત.
• ૫. અત્યારે ઘણા લોકો વર્ચ્યુઅલ મિટિંગ કરતા હોય છે.

• ૧. ફાસ્ટફૂડ ખાવાથી શો ગેરફાયદો થાય છે? ઉત્તર: ફાસ્ટફૂડ આપણા શરીર માટે હાનિકારક છે. તે ખાવાથી શરીરનું વજન વધી જાય છે (ઓવરવેઇટ). વળી, ફાસ્ટફૂડમાં પોષક તત્ત્વો ન હોવાથી શરીરમાં અનેક પ્રકારની બીમારીઓ અને રોગો થાય છે.
• ૨. મિલેટ્સ એટલે શું? તેમાં શેનો શેનો સમાવેશ થાય છે? ઉત્તર: મિલેટ્સ એટલે જાડાં ધાન્ય. મિલેટ્સમાં બાજરી, બંટો, જુવાર, રાગી, સામો, મોરૈયો અને રાજગરા જેવા અનાજનો સમાવેશ થાય છે.
• ૩. મિલેટ્સ ન્યુટ્રીશનને ચમત્કારિક અનાજ શા માટે કહેવાય છે? ઉત્તર: મિલેટ્સ ખાવાથી શરીરને અનેક ફાયદા થાય છે. તેમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ફાઈબર હોય છે જે પાચનક્રિયા મજબૂત કરે છે. તે ડાયાબિટીસ, ઓબેસિટી અને બ્લડપ્રેશર કંટ્રોલમાં રાખે છે. તે કિડની અને લિવરનું રક્ષણ કરે છે અને કેન્સર જેવા રોગોથી બચાવે છે, તેથી તેને ચમત્કારિક અનાજ કહે છે.
• ૪. સાઈબર ક્રાઈમથી બચવા આપણે શી કાળજી રાખવી જોઈએ? ઉત્તર: સાઈબર ક્રાઈમથી બચવા માટે આપણે કોઈપણ અજાણી વ્યક્તિ સાથે ફોન પર આપણા બેંકની વિગતો કે ઓટીપી (OTP) ક્યારેય શેર કરવો જોઈએ નહિ. જો કોઈ ધમકી આપે કે છેતરપિંડી થાય તો તુરંત ૧૯૩૦ (1930) નંબર પર ફોન કરી સાઈબર ક્રાઈમમાં ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ. સતર્ક અને જાણકાર બનવું જોઈએ.
• ૫. આપણે સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો જોઈએ? શા માટે? ઉત્તર: આપણે સોશિયલ મીડિયા અને મોબાઈલનો ઉપયોગ જરૂર પૂરતો અને સમજપૂર્વક (વિવેકપૂર્વક) કરવો જોઈએ. કારણ કે કોઈ પણ વસ્તુનો અતિરેક નાશનું મૂળ છે. વધુ પડતા ઉપયોગથી ભણવામાં ધ્યાન રહેતું નથી, આંખો બગડે છે અને સમય વેડફાય છે.
• ૬. કેવાં બાળકો જીવનમાં સુખી થતા નથી? કેમ? ઉત્તર: જે બાળકો પોતાના મમ્મી-પપ્પા, શિક્ષકો અને વડીલોની વાત માનતા નથી અને તેમનો આદર કરતા નથી, તેવા બાળકો જીવનમાં ભલે ગમે તેટલા સફળ થાય પણ ક્યારેય સુખી થતા નથી. કારણ કે વડીલોના આશીર્વાદ વિના સાચું સુખ મળતું નથી.
• ૭. શિક્ષણ ક્યારે લેખે લાગ્યું કહેવાય? ઉત્તર: શિક્ષણ લીધા પછી જો આપણે જીવનના સંઘર્ષ સામે ટકી શકીએ, નવી ચેલેન્જ ઉપાડી શકીએ, આવેલી મુશ્કેલીનો ગભરાયા વગર સામનો કરી શકીએ અને એક સંસ્કારી દેશભક્ત નાગરિક બનીએ, ત્યારે જ આપણું શિક્ષણ લેખે લાગ્યું કહેવાય.

૧. વિભક્તિના પ્રત્યયો (અનુગ)

• વાક્યમાં પદોનો એકબીજા સાથે સંબંધ જોડનાર અક્ષરોને અનુગ કહેવાય છે.
• નિયમ: અનુગો હંમેશાં શબ્દની સાથે જોડીને જ લખાય છે.
• મુખ્ય અનુગો: એ, ને, થી, માં, માંથી, નો, ની, નું, ના, નાં વગેરે.
• ઉદાહરણ: દીપકનાં પુસ્તકો રવિના દફતરમાં છે. (અહીં નાં, ના, માં એ અનુગ છે જે શબ્દ સાથે જોડાયેલા છે).

૨. નામયોગી

• નામયોગીનું કામ પણ વાક્યમાંનાં પદોને જોડવાનું જ છે, પણ તેમને શબ્દથી અલગ લખવામાં આવે છે.
• મુખ્ય નામયોગી: માટે, દ્વારા, મારફત, સારુ, થકી, વડે, ઉપર, નીચે વગેરે.
• ઉદાહરણ: અમે બસ દ્વારા સાયન્સ સિટીની મુલાકાતે ગયા. (અહીં 'દ્વારા' એ અલગથી લખાયેલ નામયોગી છે).

નીચેનાં વાક્યોમાંથી અનુગ અને નામયોગી અલગ તારવો:

• ૧. શિક્ષક ઓનલાઈન માધ્યમથી ભણાવે છે.
  અનુગ: થી (માધ્યમથી)
• ૨. મનન માટે નવી સાઈકલ લાવ્યા.
  નામયોગી: માટે
• ૩. અમે ચોપડીમાંથી જવાબો લખ્યા.
  અનુગ: માંથી (ચોપડીમાંથી)
• ૪. તેણે મહેનત થકી સફળતા મેળવી.
  નામયોગી: થકી

• ૧. "મારો પ્રિય ખોરાક" વિશે ૫ થી ૭ વાક્યો લખો.
  
  મારો પ્રિય ખોરાક 'ખીચડી અને કઢી' છે. ખીચડી એ પચવામાં ખૂબ જ હલકો અને પૌષ્ટિક ખોરાક છે. મમ્મી તેમાં જુદા-જુદા શાકભાજી નાખીને વઘારેલી ખીચડી બનાવે છે જે ખાવાની મને ખૂબ મજા આવે છે. ખીચડીમાં પૂરતા પ્રમાણમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ મળે છે. ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી બીમાર પડાય છે, તેથી હું ઘરનો બનેલો શુદ્ધ અને સાત્ત્વિક ખોરાક ખાવાનો જ આગ્રહ રાખું છું.
• ૨. "મોબાઈલનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ" વિશે લખો.
  
  આજના સમયમાં મોબાઈલ એક ખૂબ જ ઉપયોગી સાધન બની ગયું છે. તેના દ્વારા આપણે ઓનલાઈન શિક્ષણ મેળવી શકીએ છીએ અને દુનિયાભરની માહિતી આંગળીના ટેરવે મેળવી શકીએ છીએ. પરંતુ મોબાઈલનો વધુ પડતો ઉપયોગ નુકસાનકારક છે. તેમાં સતત ગેમ રમવાથી આંખો નબળી પડે છે અને આપણો કીમતી સમય વેડફાય છે. માટે મોબાઈલનો માત્ર અભ્યાસ અને જરૂર પૂરતો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

ભાગ ૩: એકમ કસોટી (મૂલ્યાંકન)

કુલ ગુણ: ૨૫ | વિષય: ગુજરાતી (પલાશ) | ધોરણ: ૭ | પાઠ ૮: સાહેબ, બધાં જોડાઈ ગયાં છે

એકમ કસોટી - પાઠ ૮

વિષય: ગુજરાતી (પલાશ) કુલ ગુણ: ૨૫

પ્રશ્ન ૧: નીચે આપેલા શબ્દોના અર્થ અને રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ આપી વાક્ય બનાવો. [૫ ગુણ]

(અધ્યયન નિષ્પત્તિ 6.1: અપરિચિત શબ્દો અને રૂઢિપ્રયોગોના અર્થની ધારણા કરે અને તારવે છે.)

૧. સંસ્કાર (શબ્દાર્થ)
૨. મિલેટ્સ (શબ્દાર્થ)
૩. ફાસ્ટ ફૂડ (શબ્દાર્થ)
૪. લેખે લાગવું (રૂઢિપ્રયોગ)
૫. અતિ સર્વત્ર વર્જ્યયેત્ (કહેવત)

પ્રશ્ન ૨: નીચેનાં વાક્યો સાચાં છે કે ખોટાં તે જણાવો. જો ખોટું હોય તો સુધારીને લખો. [૫ ગુણ]

(અધ્યયન નિષ્પત્તિ 2.1: હેતુ અનુસાર વિગતો તારવે છે.)

૧. મિલેટ્સમાં બાજરી, જુવાર, રાગી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
૨. ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી પૂરતા પ્રમાણમાં ફાઈબર મળી રહે છે.
૩. ફાઈબર પાચનક્રિયા માટે અતિ ઉપયોગી ઘટક છે.
૪. ઓનલાઈન છેતરપિંડી માટે સાઈબર ક્રાઈમ વિભાગ કામ કરતો નથી.
૫. મહેમાન આવે ત્યારે તેમને માન આપવું જોઈએ.

પ્રશ્ન ૩: ભાષા સજ્જતા (વ્યાકરણ) - નીચેના વાક્યોમાંથી અનુગ અને નામયોગી અલગ તારવો. [૫ ગુણ]

(અધ્યયન નિષ્પત્તિ 5.1: ભાષારચનાના ઘટકોનો ઉપયોગ કરી વાક્યરચના કરે છે.)

૧. શિક્ષક ઓનલાઈન માધ્યમથી ભણાવે છે.
૨. મનન માટે નવી સાઈકલ લાવ્યા.
૩. અમે ચોપડીમાંથી જવાબો લખ્યા.
૪. તેણે મહેનત થકી સફળતા મેળવી.
૫. દીપકનાં પુસ્તકો રવિના દફતરમાં છે.

પ્રશ્ન ૪: નીચેના પ્રશ્નોના એક-બે વાક્યમાં ઉત્તર લખો. [૫ ગુણ]

(અધ્યયન નિષ્પત્તિ 3.3: વિગતો વચ્ચેના સંબંધો સમજે છે.)

૧. મનનના કહેવા મુજબ વિવાન કેમ નહોતો જોડાવાનો?
૨. ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી શું નુકસાન થાય છે?
૩. મિલેટ્સમાં કયું તત્ત્વ પૂરતા પ્રમાણમાં હોય છે?
૪. સાઇબર ક્રાઈમની ફરિયાદ માટે કયા નંબર પર ફોન કરવો જોઈએ?
૫. મુનાફનું પરિણામ કેમ નબળું આવ્યું હતું?

પ્રશ્ન ૫: વર્ણનાત્મક/સવિસ્તર પ્રશ્ન: નીચેના પ્રશ્નોના સવિસ્તર ઉત્તર લખો. [૫ ગુણ]

(અધ્યયન નિષ્પત્તિ 4.9: વાક્ય કે પંક્તિઓનો સદષ્ટાંત વિચારવિસ્તાર કરે છે. / 4.6)

૧. મિલેટ્સ (જાડાં ધાન્ય) ખાવાથી શરીરને કયા કયા ફાયદા થાય છે? (૨.૫ ગુણ)
૨. "મોબાઈલનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ" વિશે તમારા શબ્દોમાં ૫ થી ૭ વાક્યો લખો. (૨.૫ ગુણ)

---

--- Best of Luck ---

પ્રશ્ન ૧: શબ્દાર્થ અને રૂઢિપ્રયોગ

• ૧. સંસ્કાર: સારી ટેવો, સદ્ગુણ. (બાળકોમાં સારા સંસ્કારનું સિંચન થવું જોઈએ).
• ૨. મિલેટ્સ: જાડું ધાન્ય. (આરોગ્ય માટે મિલેટ્સ ખાવા ખૂબ જ ફાયદાકારક છે).
• ૩. ફાસ્ટ ફૂડ: ઝડપથી તૈયાર થતો બજારુ આહાર. (વધુ પડતું ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી વજન વધે છે).
• ૪. લેખે લાગવું: સાર્થક થવું. (મુશ્કેલીનો સામનો કરીએ તો જ આપણું શિક્ષણ લેખે લાગ્યું કહેવાય).
• ૫. અતિ સર્વત્ર વર્જ્યયેત્: અતિરેક નાશનું કારણ બને છે. (મોબાઈલ સતત રમવો નુકસાનકારક છે, કેમ કે અતિ સર્વત્ર વર્જ્યયેત્).

પ્રશ્ન ૨: ખરા-ખોટા અને સુધારો

• ૧. ખરું.
• ૨. ખોટું. (ફાસ્ટ ફૂડમાંથી નહીં, પરંતુ મિલેટ્સ ખાવાથી ફાઈબર મળે છે).
• ૩. ખરું.
• ૪. ખોટું. (ઓનલાઈન છેતરપિંડી માટે સાઈબર ક્રાઈમ વિભાગ જ કામ કરે છે).
• ૫. ખરું.

પ્રશ્ન ૩: અનુગ અને નામયોગી

• ૧. અનુગ: થી (માધ્યમથી)
• ૨. નામયોગી: માટે
• ૩. અનુગ: માંથી (ચોપડીમાંથી)
• ૪. નામયોગી: થકી
• ૫. અનુગ: માં (દફતરમાં)

પ્રશ્ન ૪: એક-બે વાક્યમાં ઉત્તર

• ૧. મનનના કહેવા મુજબ વિવાન બીમાર હોવાથી દવાખાને જવાનો હતો, એટલે નહોતો જોડાવાનો.
• ૨. ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી શરીરનું વજન વધી જાય છે (ઓવરવેઇટ) અને અનેક પ્રકારના રોગો થાય છે.
• ૩. મિલેટ્સમાં 'ફાઈબર' પૂરતા પ્રમાણમાં હોય છે જે પાચન માટે ખૂબ ઉપયોગી છે.
• ૪. સાઇબર ક્રાઈમની ફરિયાદ માટે ૧૯૩૦ (1930) નંબર પર ફોન કરવો જોઈએ.
• ૫. મુનાફ મોબાઈલમાં ખૂબ ગેમ રમતો થઈ ગયો હોવાથી તેનું પરિણામ નબળું આવ્યું હતું.

પ્રશ્ન ૫: સવિસ્તર ઉત્તર

• ૧. મિલેટ્સના ફાયદા: મિલેટ્સ ખાવાથી શરીરને અનેક ફાયદા થાય છે. તેમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ફાઈબર હોય છે જે પાચનક્રિયા મજબૂત કરે છે. તે ડાયાબિટીસ, ઓબેસિટી અને બ્લડપ્રેશર કંટ્રોલમાં રાખે છે. તે કિડની અને લિવરનું રક્ષણ કરે છે અને કેન્સર જેવા રોગોથી બચાવે છે.
• ૨. મોબાઈલનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ: આજના સમયમાં મોબાઈલ એક ખૂબ જ ઉપયોગી સાધન બની ગયું છે. તેના દ્વારા આપણે ઓનલાઈન શિક્ષણ મેળવી શકીએ છીએ. પરંતુ મોબાઈલનો વધુ પડતો ઉપયોગ નુકસાનકારક છે. સતત ગેમ રમવાથી આંખો નબળી પડે છે અને આપણો કીમતી સમય વેડફાય છે. માટે મોબાઈલનો માત્ર અભ્યાસ અને જરૂર પૂરતો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.