ધોરણ ૮ : ગુજરાતી (પ્રથમ સત્ર)
પાઠ ૫: ખોટો જવાબ | સંપૂર્ણ સ્વાધ્યાય અને એકમ કસોટી
📝 ભાગ ૧: પાઠ ૫ 'ખોટો જવાબ' - સ્વાધ્યાય સોલ્યુશન
📚 શબ્દાર્થ, શબ્દસમૂહ અને રૂઢિપ્રયોગ (વાક્યપ્રયોગ સાથે)
શબ્દાર્થ:
૧. વિસ્મય = આશ્ચર્ય, નવાઈ. (વાક્ય: જાદુગરનો ખેલ જોઈને બાળકોને વિસ્મય થયું.)
૨. આત્મવિશ્વાસ = આત્મશ્રદ્ધા, પોતાના પરનો વિશ્વાસ. (વાક્ય: સફળતા મેળવવા માટે આત્મવિશ્વાસ હોવો જરૂરી છે.)
૩. દ્રોહ = દગો, બેવફાઈ. (વાક્ય: મિત્ર સાથે દ્રોહ કરવો એ મોટું પાપ છે.)
૪. અવમૂલ્યન = ઓછું મૂલ્ય આંકવું. (વાક્ય: જાતે કરેલી મહેનતનું ક્યારેય અવમૂલ્યન ન કરવું જોઈએ.)
૫. મૌલિકતા = આગવી વિશિષ્ટતા. (વાક્ય: નિબંધમાં મૌલિકતા હોય તો સારા ગુણ મળે છે.)
શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ:
૧. થોડા દિવસ પછી પાછું આપવાની શરતે લીધેલું = ઉછીનું. (વાક્ય: મેં મારા મિત્ર પાસેથી ઉછીનું પુસ્તક લીધું.)
૨. વ્યક્તિની ખાસિયતો અને એનાં ગુણ લક્ષણો = વ્યક્તિત્વ. (વાક્ય: ગાંધીજીનું વ્યક્તિત્વ ખૂબ પ્રભાવશાળી હતું.)
રૂઢિપ્રયોગ:
૧. ઠંડે કલેજે = કોઈ લાગણી કે સંકોચ અનુભવ્યા વગર, નિરાંતે. (વાક્ય: ચોરે ઠંડે કલેજે ઘરમાં ચોરી કરી.)
૨. આનાકાની કરવી = હા-ના કરવી. (વાક્ય: નાનું બાળક કડવી દવા પીવામાં આનાકાની કરતું હતું.)
૧. વિસ્મય = આશ્ચર્ય, નવાઈ. (વાક્ય: જાદુગરનો ખેલ જોઈને બાળકોને વિસ્મય થયું.)
૨. આત્મવિશ્વાસ = આત્મશ્રદ્ધા, પોતાના પરનો વિશ્વાસ. (વાક્ય: સફળતા મેળવવા માટે આત્મવિશ્વાસ હોવો જરૂરી છે.)
૩. દ્રોહ = દગો, બેવફાઈ. (વાક્ય: મિત્ર સાથે દ્રોહ કરવો એ મોટું પાપ છે.)
૪. અવમૂલ્યન = ઓછું મૂલ્ય આંકવું. (વાક્ય: જાતે કરેલી મહેનતનું ક્યારેય અવમૂલ્યન ન કરવું જોઈએ.)
૫. મૌલિકતા = આગવી વિશિષ્ટતા. (વાક્ય: નિબંધમાં મૌલિકતા હોય તો સારા ગુણ મળે છે.)
શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ:
૧. થોડા દિવસ પછી પાછું આપવાની શરતે લીધેલું = ઉછીનું. (વાક્ય: મેં મારા મિત્ર પાસેથી ઉછીનું પુસ્તક લીધું.)
૨. વ્યક્તિની ખાસિયતો અને એનાં ગુણ લક્ષણો = વ્યક્તિત્વ. (વાક્ય: ગાંધીજીનું વ્યક્તિત્વ ખૂબ પ્રભાવશાળી હતું.)
રૂઢિપ્રયોગ:
૧. ઠંડે કલેજે = કોઈ લાગણી કે સંકોચ અનુભવ્યા વગર, નિરાંતે. (વાક્ય: ચોરે ઠંડે કલેજે ઘરમાં ચોરી કરી.)
૨. આનાકાની કરવી = હા-ના કરવી. (વાક્ય: નાનું બાળક કડવી દવા પીવામાં આનાકાની કરતું હતું.)
પ્રશ્ન 1. વાતચીત. (મૌખિક ચર્ચા આધારિત ઉત્તરો)
૧. તમે પરીક્ષા પહેલાં કેવી રીતે તૈયારી કરો છો?
ઉત્તર: હું પરીક્ષા પહેલા ટાઈમ-ટેબલ બનાવું છું અને દરેક વિષયનું શાંતિથી રિવિઝન કરું છું.
૨. પરીક્ષાખંડમાં પ્રશ્નપત્ર મળે ત્યારે તમને ગભરામણ થાય છે કે ઉત્સુકતા? કેમ?
ઉત્તર: મને ઉત્સુકતા થાય છે, કારણ કે મેં સારી તૈયારી કરી હોય છે અને મને જાણવાની ઈચ્છા હોય છે કે કેવા પ્રશ્નો પૂછાયા છે.
૩. કોઈ પ્રશ્નનો જવાબ તમને ન આવડે તો તમે શું કરો છો?
ઉત્તર: જે પ્રશ્ન ન આવડે તેને હું છેલ્લે રાખું છું અને પહેલા આવડતા પ્રશ્નો લખી લઉં છું, પછી શાંતિથી યાદ કરવાનો પ્રયત્ન કરું છું.
૪. પરીક્ષામાં પુછાયેલ પ્રશ્નોના જવાબ સાચો છે કે ખોટો એ કેવી રીતે નક્કી કરશો?
ઉત્તર: મારી પોતાની ગણતરી અને મારી યાદશક્તિ (આત્મવિશ્વાસ) પરથી હું નક્કી કરીશ.
૫. પાઠ્યપુસ્તક સાથે રાખીને પરીક્ષા આપવાની હોય તો તમને ગમે? કેમ?
ઉત્તર: ના, કારણ કે તેમાં આપણી યાદશક્તિ અને બુદ્ધિની કસોટી થતી નથી.
૬. તમે કોઈપણ બાબત માટે નિર્ણય લેતાં પહેલાં કોઈનો અભિપ્રાય લો છો? શા માટે?
ઉત્તર: હા, કોઈ અગત્યનો નિર્ણય લેવાનો હોય ત્યારે હું મારા વડીલો કે શિક્ષકનો અભિપ્રાય લઉં છું, જેથી ભૂલ ન થાય.
૭. તમારા લીધેલા નિર્ણય માટે તમને બીજાનું સમર્થન મળે તો જ તમે નિર્ણયને યોગ્ય માનો છો? કેમ?
ઉત્તર: ના, જો મને મારી જાત પર પૂરો આત્મવિશ્વાસ હોય તો બીજાના સમર્થન વિના પણ હું મારા નિર્ણયને યોગ્ય માનું છું.
ઉત્તર: હું પરીક્ષા પહેલા ટાઈમ-ટેબલ બનાવું છું અને દરેક વિષયનું શાંતિથી રિવિઝન કરું છું.
૨. પરીક્ષાખંડમાં પ્રશ્નપત્ર મળે ત્યારે તમને ગભરામણ થાય છે કે ઉત્સુકતા? કેમ?
ઉત્તર: મને ઉત્સુકતા થાય છે, કારણ કે મેં સારી તૈયારી કરી હોય છે અને મને જાણવાની ઈચ્છા હોય છે કે કેવા પ્રશ્નો પૂછાયા છે.
૩. કોઈ પ્રશ્નનો જવાબ તમને ન આવડે તો તમે શું કરો છો?
ઉત્તર: જે પ્રશ્ન ન આવડે તેને હું છેલ્લે રાખું છું અને પહેલા આવડતા પ્રશ્નો લખી લઉં છું, પછી શાંતિથી યાદ કરવાનો પ્રયત્ન કરું છું.
૪. પરીક્ષામાં પુછાયેલ પ્રશ્નોના જવાબ સાચો છે કે ખોટો એ કેવી રીતે નક્કી કરશો?
ઉત્તર: મારી પોતાની ગણતરી અને મારી યાદશક્તિ (આત્મવિશ્વાસ) પરથી હું નક્કી કરીશ.
૫. પાઠ્યપુસ્તક સાથે રાખીને પરીક્ષા આપવાની હોય તો તમને ગમે? કેમ?
ઉત્તર: ના, કારણ કે તેમાં આપણી યાદશક્તિ અને બુદ્ધિની કસોટી થતી નથી.
૬. તમે કોઈપણ બાબત માટે નિર્ણય લેતાં પહેલાં કોઈનો અભિપ્રાય લો છો? શા માટે?
ઉત્તર: હા, કોઈ અગત્યનો નિર્ણય લેવાનો હોય ત્યારે હું મારા વડીલો કે શિક્ષકનો અભિપ્રાય લઉં છું, જેથી ભૂલ ન થાય.
૭. તમારા લીધેલા નિર્ણય માટે તમને બીજાનું સમર્થન મળે તો જ તમે નિર્ણયને યોગ્ય માનો છો? કેમ?
ઉત્તર: ના, જો મને મારી જાત પર પૂરો આત્મવિશ્વાસ હોય તો બીજાના સમર્થન વિના પણ હું મારા નિર્ણયને યોગ્ય માનું છું.
પ્રશ્ન 2. ઉદાહરણ મુજબના 'આત્મ’ શબ્દથી વધુ શબ્દો શોધી તેનો અર્થ જણાવો.
૧. આત્મવિશ્વાસ = પોતાની જાત પરનો ભરોસો.
૨. આત્મબળ = પોતાની શક્તિ કે આંતરિક તાકાત.
૩. આત્મકથા = વ્યક્તિએ પોતાના જ જીવન વિશે લખેલી કથા.
૨. આત્મબળ = પોતાની શક્તિ કે આંતરિક તાકાત.
૩. આત્મકથા = વ્યક્તિએ પોતાના જ જીવન વિશે લખેલી કથા.
પ્રશ્ન 3. કૌંસમાં આપેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો.
૧. દરેક વિદ્યાર્થીમાં પરીક્ષામાં પાસ થવા વિશે આત્મવિશ્વાસ હોવો જોઈએ.
૨. તપસ્વીઓ પોતાના આત્મકલ્યાણ માટે યજ્ઞ કરતા હતા.
૩. કન્યા શાળાના મેદાનમાં આત્મરક્ષણ ની તાલીમ અપાય છે.
૪. પોતાનો પુત્ર પોતાની આત્મઓળખ ઊભી કરે એ કયા પિતાને ન ગમે?
૫. દેશની પ્રગતિનો આધાર નાગરિકોની આત્મનિર્ભરતા પર છે.
૨. તપસ્વીઓ પોતાના આત્મકલ્યાણ માટે યજ્ઞ કરતા હતા.
૩. કન્યા શાળાના મેદાનમાં આત્મરક્ષણ ની તાલીમ અપાય છે.
૪. પોતાનો પુત્ર પોતાની આત્મઓળખ ઊભી કરે એ કયા પિતાને ન ગમે?
૫. દેશની પ્રગતિનો આધાર નાગરિકોની આત્મનિર્ભરતા પર છે.
પ્રશ્ન 4. આપેલા શબ્દોનો પ્રયોગ કરી નમૂના મુજબનાં વાક્યો બનાવો.
૧. ઊલટું - સીધું: તેણે ઊલટું-સીધું બોલીને આખી વાત બગાડી નાખી.
૨. મુખ્ય - ગૌણ: અભ્યાસ મુખ્ય છે, જ્યારે રમત ગૌણ છે.
૩. સાચું - ખોટું: આ વાત સાચી છે કે ખોટી તે સમય જ કહેશે.
૪. સવાલ - જવાબ: શિક્ષકે વર્ગમાં સવાલ-જવાબ કર્યા.
૫. ઉપર - નીચે: વાંદરો ઝાડ પર ઉપર-નીચે કૂદાકૂદ કરતો હતો.
૬. આગળ - પાછળ: અકસ્માત વખતે તેની આગળ-પાછળ કોઈ નહોતું.
૭. વધુ - ઓછું: દુકાનમાં વધુ-ઓછું વજન થઈ જાય તો ધ્યાન રાખવું.
૮. લાભ - ગેરલાભ: કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા તેના લાભ-ગેરલાભ વિચારવા જોઈએ.
૨. મુખ્ય - ગૌણ: અભ્યાસ મુખ્ય છે, જ્યારે રમત ગૌણ છે.
૩. સાચું - ખોટું: આ વાત સાચી છે કે ખોટી તે સમય જ કહેશે.
૪. સવાલ - જવાબ: શિક્ષકે વર્ગમાં સવાલ-જવાબ કર્યા.
૫. ઉપર - નીચે: વાંદરો ઝાડ પર ઉપર-નીચે કૂદાકૂદ કરતો હતો.
૬. આગળ - પાછળ: અકસ્માત વખતે તેની આગળ-પાછળ કોઈ નહોતું.
૭. વધુ - ઓછું: દુકાનમાં વધુ-ઓછું વજન થઈ જાય તો ધ્યાન રાખવું.
૮. લાભ - ગેરલાભ: કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા તેના લાભ-ગેરલાભ વિચારવા જોઈએ.
પ્રશ્ન 5. યોગ્ય જોડકાં જોડો.
૧. પોતાના વિશેનું પ્રશંસાપૂર્ણ આશ્ચર્ય = આત્મકૌતુક
૨. આત્માનો આદેશ = આત્માદેશ
૩. પોતાની જીવનકથા = આત્મકથા
૪. પોતાની જાતને કેન્દ્રમાં રાખનારું = આત્મકેન્દ્રી
૫. પોતે કેન્દ્રમાં હોય તેવું = આત્મકેન્દ્રિત
૨. આત્માનો આદેશ = આત્માદેશ
૩. પોતાની જીવનકથા = આત્મકથા
૪. પોતાની જાતને કેન્દ્રમાં રાખનારું = આત્મકેન્દ્રી
૫. પોતે કેન્દ્રમાં હોય તેવું = આત્મકેન્દ્રિત
પ્રશ્ન 6. આપેલી વિગતો ખોટી હોય તો ‘ખોટી વાત' અને સાચી હોય તો 'સાચી વાત’ લખો.
૧. ભલે જવાબ ખોટો હોય પણ હું મારો જવાબ જ રજૂ કરીશ. = સાચી વાત
૨. હું બાજુવાળાને પૂછી પૂછીને જ લખીશ. = ખોટી વાત
૩. મારા ગણેલા દાખલાનો જવાબ બીજાએ કહ્યો એ લખીશ. = ખોટી વાત
૪. ‘લખાણ મારું અને સહી બીજાની”. એ રીતે જીવન ચાલે? = ખોટી વાત
૫. મારો દાખલો શરૂ હું કરીશ પણ પૂરો બીજા પાસે કરાવીશ. = ખોટી વાત
૨. હું બાજુવાળાને પૂછી પૂછીને જ લખીશ. = ખોટી વાત
૩. મારા ગણેલા દાખલાનો જવાબ બીજાએ કહ્યો એ લખીશ. = ખોટી વાત
૪. ‘લખાણ મારું અને સહી બીજાની”. એ રીતે જીવન ચાલે? = ખોટી વાત
૫. મારો દાખલો શરૂ હું કરીશ પણ પૂરો બીજા પાસે કરાવીશ. = ખોટી વાત
પ્રશ્ન 7. આપેલા વાક્યના અર્થ માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
૧. દાખલાનો જવાબ જોઈ વિદ્યાર્થીને વિસ્મય થયું.
સાચો વિકલ્પ: દાખલાનો જવાબ જોઈ વિદ્યાર્થીને આશ્ચર્ય થયું.
૨. હોશિયાર વિદ્યાર્થીનો દાખલો જોઈ તેણે જવાબની ખાતરી કરી.
સાચો વિકલ્પ: દાખલાનો જવાબ સાચો છે કે ખોટો તેની ચકાસણી કરી.
૩. મારા દાખલાને માટે ઊછીનો જવાબ ન જોઈએ.
સાચો વિકલ્પ: મારા દાખલાના જવાબ માટે હું બીજામાંથી નક્કી નહીં કરું.
સાચો વિકલ્પ: દાખલાનો જવાબ જોઈ વિદ્યાર્થીને આશ્ચર્ય થયું.
૨. હોશિયાર વિદ્યાર્થીનો દાખલો જોઈ તેણે જવાબની ખાતરી કરી.
સાચો વિકલ્પ: દાખલાનો જવાબ સાચો છે કે ખોટો તેની ચકાસણી કરી.
૩. મારા દાખલાને માટે ઊછીનો જવાબ ન જોઈએ.
સાચો વિકલ્પ: મારા દાખલાના જવાબ માટે હું બીજામાંથી નક્કી નહીં કરું.
પ્રશ્ન 8. આપેલી વિગતને આધારે પ્રશ્નોની રચના કરો. (સ્વામી રામતીર્થનો ફકરો)
૧. ઈ.સ. 1893માં લાહોરની કૉલેજની વાર્ષિક પરીક્ષામાં કયો વિદ્યાર્થી બેઠો હતો?
૨. પરીક્ષાના પ્રશ્નપત્ર ઉપર કઈ સૂચના લખેલી હતી?
૩. વિદ્યાર્થીએ પોતાના ઉત્તરપત્ર પર શું લખી દીધું?
૪. પરિણામ આવ્યું ત્યારે પરીક્ષકે તે વિદ્યાર્થી વિશે શું જણાવ્યું?
૫. મોટો થઈને આ તેજસ્વી વિદ્યાર્થી કયા નામે પ્રખ્યાત થયો?
૨. પરીક્ષાના પ્રશ્નપત્ર ઉપર કઈ સૂચના લખેલી હતી?
૩. વિદ્યાર્થીએ પોતાના ઉત્તરપત્ર પર શું લખી દીધું?
૪. પરિણામ આવ્યું ત્યારે પરીક્ષકે તે વિદ્યાર્થી વિશે શું જણાવ્યું?
૫. મોટો થઈને આ તેજસ્વી વિદ્યાર્થી કયા નામે પ્રખ્યાત થયો?
પ્રશ્ન 9. તમે આપેલી વિવિધ પરીક્ષાઓ વિશેના તમારા અનુભવો લખો.
(વિદ્યાર્થીઓએ પોતાના અનુભવ લખવા. દા.ત. મેં ગયા વર્ષે NMMS ની પરીક્ષા આપી હતી. તેમાં મને ઓએમઆર સીટ (OMR) ભરવાનો નવો અનુભવ થયો હતો. પરીક્ષાખંડમાં શરૂઆતમાં ગભરામણ થઈ, પણ પછી પેપર સહેલું હોવાથી મારો આત્મવિશ્વાસ વધી ગયો હતો.)
પ્રશ્ન 10. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ લખો.
૧. પોતાનો જવાબ સાચો છે કે ખોટો એ જાણવા માટે છોકરાએ શું કર્યું?
ઉત્તર: છોકરાએ ખાતરી કરવા માટે બાજુમાં બેઠેલા છોકરાને ધીરેથી પૂછ્યું કે, "શો જવાબ આવે છે?"
૨. છોકરાના મનમાં ખોટા જવાબ વિશે શી ગડમથલ ચાલતી હતી?
ઉત્તર: છોકરાએ પોતે દાખલો ગણ્યો તેનો જવાબ 20 આવતો હતો, પણ બાજુવાળા મિત્રએ 25 કહ્યો. એટલે એના મનમાં ગડમથલ ચાલતી હતી કે પોતાનો જવાબ રાખવો કે મિત્રનો સ્વીકારવો.
૩. છોકરાને કઈ બાબતનો પસ્તાવો છે? શા માટે?
ઉત્તર: પોતે સાચો જવાબ ગણ્યો હોવા છતાં, મનની નબળાઈથી અને આત્મવિશ્વાસના અભાવે મિત્રના કહેવાથી ખોટો જવાબ લખી નાખ્યો, તેનો છોકરાને પસ્તાવો છે.
૪. છોકરામાં આત્મવિશ્વાસનો અભાવ હતો, એવું શા ઉપરથી કહી શકાય?
ઉત્તર: છોકરાએ જાતે દાખલો ગણ્યો, ફરીથી ગણીને ખાતરી પણ કરી લીધી. છતાં તેને પોતાની ગણતરી કરતા બીજાની વાત વધુ સાચી લાગી અને પોતાનો સાચો જવાબ છેકી નાખ્યો. આ પરથી કહી શકાય કે તેનામાં આત્મવિશ્વાસ ન હતો.
૫. “ગણિત પાકું હતું પણ વ્યક્તિત્વ કાચું હતું” – એકમને આધારે આ વિધાન સમજાવો.
ઉત્તર: છોકરાને દાખલો તો બરાબર આવડતો હતો અને જવાબ પણ સાચો લાવ્યો હતો, એટલે તેનું ગણિત પાકું હતું. પણ તેને પોતાની બુદ્ધિ અને મહેનત પર ભરોસો નહોતો, તેણે ઉછીનો જવાબ સ્વીકારી લીધો. આ માનસિક નબળાઈ બતાવે છે કે તેનું વ્યક્તિત્વ કાચું હતું.
૬. લેખક પોતાના જીવન માટે કઈ કઈ બાબતો પાકી કરવા વિશે નિર્ધાર કરે છે?
ઉત્તર: લેખક જીવનમાં સ્વતંત્રતા, મૌલિકતા, મક્કમતા અને સૌથી વિશેષ તો 'આત્મવિશ્વાસ' પાકો કરવા વિશે નિર્ધાર કરે છે.
ઉત્તર: છોકરાએ ખાતરી કરવા માટે બાજુમાં બેઠેલા છોકરાને ધીરેથી પૂછ્યું કે, "શો જવાબ આવે છે?"
૨. છોકરાના મનમાં ખોટા જવાબ વિશે શી ગડમથલ ચાલતી હતી?
ઉત્તર: છોકરાએ પોતે દાખલો ગણ્યો તેનો જવાબ 20 આવતો હતો, પણ બાજુવાળા મિત્રએ 25 કહ્યો. એટલે એના મનમાં ગડમથલ ચાલતી હતી કે પોતાનો જવાબ રાખવો કે મિત્રનો સ્વીકારવો.
૩. છોકરાને કઈ બાબતનો પસ્તાવો છે? શા માટે?
ઉત્તર: પોતે સાચો જવાબ ગણ્યો હોવા છતાં, મનની નબળાઈથી અને આત્મવિશ્વાસના અભાવે મિત્રના કહેવાથી ખોટો જવાબ લખી નાખ્યો, તેનો છોકરાને પસ્તાવો છે.
૪. છોકરામાં આત્મવિશ્વાસનો અભાવ હતો, એવું શા ઉપરથી કહી શકાય?
ઉત્તર: છોકરાએ જાતે દાખલો ગણ્યો, ફરીથી ગણીને ખાતરી પણ કરી લીધી. છતાં તેને પોતાની ગણતરી કરતા બીજાની વાત વધુ સાચી લાગી અને પોતાનો સાચો જવાબ છેકી નાખ્યો. આ પરથી કહી શકાય કે તેનામાં આત્મવિશ્વાસ ન હતો.
૫. “ગણિત પાકું હતું પણ વ્યક્તિત્વ કાચું હતું” – એકમને આધારે આ વિધાન સમજાવો.
ઉત્તર: છોકરાને દાખલો તો બરાબર આવડતો હતો અને જવાબ પણ સાચો લાવ્યો હતો, એટલે તેનું ગણિત પાકું હતું. પણ તેને પોતાની બુદ્ધિ અને મહેનત પર ભરોસો નહોતો, તેણે ઉછીનો જવાબ સ્વીકારી લીધો. આ માનસિક નબળાઈ બતાવે છે કે તેનું વ્યક્તિત્વ કાચું હતું.
૬. લેખક પોતાના જીવન માટે કઈ કઈ બાબતો પાકી કરવા વિશે નિર્ધાર કરે છે?
ઉત્તર: લેખક જીવનમાં સ્વતંત્રતા, મૌલિકતા, મક્કમતા અને સૌથી વિશેષ તો 'આત્મવિશ્વાસ' પાકો કરવા વિશે નિર્ધાર કરે છે.
📝 ભાગ ૨: પાઠ ૫ 'ખોટો જવાબ' - 25 ગુણની એકમ કસોટી
એકમ કસોટી: પાઠ ૫ - ખોટો જવાબ
ધોરણ: ૮ (ગુજરાતી)
સમય: ૧ કલાક
કુલ ગુણ: ૨૫
અધ્યયન નિષ્પત્તિઓ: G8-1.1.3, G8-2.1.1, G8-2.1.9, G8-3.1.1, G8-3.1.2 આધારિત મૂલ્યાંકન
પ્રશ્ન ૧: નીચેના પ્રશ્નોના એક-બે વાક્યમાં ઉત્તર લખો. (ગમે તે ૫) [ગુણ: ૫]
૧. છોકરાએ કયા વિષયની પરીક્ષાનો દાખલો ગણ્યો હતો?૨. છોકરાએ ગણેલા દાખલાનો પોતાનો જવાબ શું હતો?
૩. હોશિયાર વિદ્યાર્થીએ પરીક્ષાની બહાર આવીને સાચો જવાબ શું કહ્યો?
૪. દાખલો ખોટો પડવાથી છોકરાના દિલમાંથી કયો અમૂલ્ય ગુણ જતો રહ્યો?
૫. લેખક કઈ વસ્તુ ઉછીની ન લેવાનું કહે છે?
૬. છોકરાનું ગણિત પાકું હતું પણ શું કાચું હતું?
પ્રશ્ન ૨: કૌંસમાં આપેલા 'આત્મ' શબ્દવાળા યોગ્ય વિકલ્પથી ખાલી જગ્યા પૂરો. [ગુણ: ૫]
(આત્મવિશ્વાસ, આત્મકથા, આત્મનિર્ભરતા, આત્મકલ્યાણ, આત્મરક્ષણ)૧. ગાંધીજીની _________ નું નામ સત્યના પ્રયોગો છે.
૨. દેશની પ્રગતિ માટે યુવાનોમાં _________ હોવી જરૂરી છે.
૩. ઋષિમુનિઓ હિમાલયમાં જઈને _________ માટે તપ કરતા હતા.
૪. કોઈપણ નવું કાર્ય શરૂ કરવા માટે મનમાં દ્રઢ _________ હોવો જોઈએ.
૫. સંકટ સમયે પોતાનું _________ કરતા સૌને આવડવું જોઈએ.
પ્રશ્ન 3: નીચેનાં વિધાનો સાચાં છે કે ખોટાં તે જણાવો. [ગુણ: ૫]
૧. મેં ગણેલા દાખલાનો જવાબ ભલે ખોટો હોય, પણ હું મારો જ જવાબ રજૂ કરીશ.૨. પરીક્ષામાં બીજાની સહીવાળું લખાણ ચાલી શકે છે.
૩. છોકરાએ દાખલાની ચોરી ઠંડે કલેજે કરી હતી.
૪. ઉછીનો જવાબ સ્વીકારવો એ પોતાના વ્યક્તિત્વનો દ્રોહ છે.
૫. છોકરાને સાચો જવાબ આવડતો હતો છતાં તેણે મિત્રના કહેવાથી જવાબ છેકી નાખ્યો.
પ્રશ્ન ૪: નીચે આપેલા રૂઢિપ્રયોગોનો અર્થ આપી વાક્યમાં પ્રયોગ કરો. (કોઈ પણ ૨) [ગુણ: ૫]
૧. ઠંડે કલેજે૨. આનાકાની કરવી
૩. નખમાંય રોગ ન રહેવો
પ્રશ્ન ૫: નીચેના પ્રશ્નનો સવિસ્તર ઉત્તર લખો. [ગુણ: ૫]
"ગણિત પાકું હતું પણ વ્યક્તિત્વ કાચું હતું" - આ વિધાનને પાઠ ૫ 'ખોટો જવાબ' ના આધારે સવિસ્તર સમજાવો.
✅ એકમ કસોટી સોલ્યુશન (Answer Key)
પ્રશ્ન ૧ ના ઉત્તરો:
૧. છોકરાએ ગણિત વિષયની પરીક્ષાનો દાખલો ગણ્યો હતો.
૨. છોકરાએ ગણેલા દાખલાનો પોતાનો જવાબ 20 (વીસ) હતો.
૩. હોશિયાર વિદ્યાર્થીએ પરીક્ષાની બહાર આવીને સાચો જવાબ 20 (વીસ) કહ્યો.
૪. દાખલો ખોટો પડવાથી છોકરાના દિલમાંથી 'આત્મવિશ્વાસ' નો અમૂલ્ય ગુણ જતો રહ્યો.
૫. લેખક દાખલા માટે 'ઉછીનો જવાબ' અને જીવન માટે 'ઉછીની જવાબદારી' ન લેવાનું કહે છે.
૬. છોકરાનું ગણિત પાકું હતું પણ તેનું વ્યક્તિત્વ કાચું હતું.
પ્રશ્ન ૨ ના ઉત્તરો (ખાલી જગ્યા):
૧. આત્મકથા
૨. આત્મનિર્ભરતા
૩. આત્મકલ્યાણ
૪. આત્મવિશ્વાસ
૫. આત્મરક્ષણ
પ્રશ્ન ૩ ના ઉત્તરો (સાચું/ખોટું):
૧. સાચું
૨. ખોટું
૩. ખોટું (છોકરાએ ચોરી નહોતી કરી, માત્ર અવિશ્વાસના લીધે પૂછ્યું હતું)
૪. સાચું
૫. સાચું
પ્રશ્ન ૪ ના ઉત્તરો (રૂઢિપ્રયોગ):
૧. ઠંડે કલેજે: કોઈ લાગણી કે સંકોચ અનુભવ્યા વગર. (વાક્ય: હત્યારાએ ઠંડે કલેજે ગુનો કર્યો.)
૨. આનાકાની કરવી: હા-ના કરવી. (વાક્ય: રમેશ લેસન કરવામાં આનાકાની કરે છે.)
૩. નખમાંય રોગ ન રહેવો: તદ્દન નીરોગી રહેવું. (વાક્ય: નિયમિત કસરત કરવાથી શરીરમાં નખમાંય રોગ રહેતો નથી.)
પ્રશ્ન ૫ નો ઉત્તર (સવિસ્તર):
વિદ્યાર્થીને ગણિતનો દાખલો બરાબર આવડતો હતો અને તેણે જાતે ગણીને સાચો જવાબ (૨૦) પણ લાવી દીધો હતો. આ બતાવે છે કે તેનું ગણિત પાકું હતું. પરંતુ, તેને પોતાની મહેનત અને બુદ્ધિ પર વિશ્વાસ નહોતો. તેણે બાજુમાં બેઠેલા ઓછાં હોશિયાર મિત્રને પૂછ્યું અને તેનો ખોટો જવાબ (૨૫) સ્વીકારી લીધો. આ માનસિક નબળાઈ દર્શાવે છે. પોતાનો સાચો વિચાર છોડીને બીજાનો ખોટો ટેકો લેવો એ આત્મવિશ્વાસનો અભાવ છે. તેથી લેખક કહે છે કે ગણિત પાકું હતું પણ તેનું વ્યક્તિત્વ કાચું હતું.
0 Comments