ધોરણ 6 ગણિત | એકમ 9 માહિતીનું નિયમન | Interactive Quiz | LO Based Result & Certificate

એકમ ૯ : માહિતીનું નિયમન - સંપૂર્ણ પાઠ સમજૂતી

૯.૧ પ્રસ્તાવના (Introduction)

તમે જોયું હશે કે તમારા વર્ગશિક્ષક દરરોજ તમારી હાજરીની નોંધ કરે છે અથવા દરેક પરીક્ષા પછી તમારા માર્ક્સની નોંધ કરે છે. ક્રિકેટમાં પણ સ્કોર-બોર્ડ દ્વારા ખેલાડીના રન, બોલ અને વિકેટની માહિતી રાખવામાં આવે છે.

માહિતી એટલે શું? : માહિતી એ એવી સંખ્યાઓનો સંગ્રહ છે જે કેટલીક હકીકતો એકઠી કરવા માટે કરવામાં આવે છે. માહિતીનો મુખ્ય હેતુ પરિણામોનું વિશ્લેષણ કરવાનો અને ભવિષ્ય માટે ચોક્કસ નિર્ણય લેવાનો હોય છે.

૯.૨ માહિતીની નોંધ કરવી (Recording Data)

જ્યારે આપણે માહિતી એકઠી કરીએ છીએ, ત્યારે તે અસ્તવ્યસ્ત હોઈ શકે છે. તેને યોગ્ય રીતે નોંધવી જરૂરી છે.

ઉદાહરણ (જૂતાંનું માપ) : એકતાએ તેના વર્ગના વિદ્યાર્થીઓના જૂતાંના માપની યાદી બનાવી:
૫, ૪, ૭, ૫, ૬, ૭, ૬, ૫, ૬, ૬, ૫... વગેરે.
આ માહિતી પરથી એ જાણવું અઘરું છે કે કયા માપના જૂતાં સૌથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ પહેરે છે. તેથી તેને વ્યવસ્થિત ગોઠવવી પડે.

૯.૩ માહિતીનું સંગઠન (Organization of Data)

માહિતીને ઝડપથી સમજવા માટે આપણે 'આવૃત્તિ ચિહ્નો' (Tally Marks) નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.

આવૃત્તિ ચિહ્નોના નિયમ :
૧ માટે: |
૨ માટે: ||
૫ માટે: |||| અને એક ત્રાસી લાઈન.

જૂતાંના માપનું આવૃત્તિ કોષ્ટક:

જૂતાંનું માપ	આવૃત્તિ ચિહ્ન	વિદ્યાર્થીની સંખ્યા
૪	|||	૩
૫	||||	૫
૬	|||| ||	૭
૭	||	૨

૯.૪ ચિત્ર-આલેખ (Pictograph)

જ્યારે માહિતીને ચિત્રો કે સંકેતો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે, ત્યારે તેને ચિત્ર-આલેખ કહેવાય છે. તે માહિતીને ખૂબ જ આકર્ષક અને સમજવામાં સરળ બનાવે છે.

ઉદાહરણ: જો 🍎 = ૫ સફરજન હોય, તો ૩ 🍎 એટલે ૧૫ સફરજન થાય.

૯.૫ ચિત્ર-આલેખનું અર્થઘટન (Interpretation)

ચિત્ર-આલેખને જોઈને તેના પરથી પ્રશ્નોના જવાબ આપવાની પ્રક્રિયાને અર્થઘટન કહેવાય છે. આપણે ચિત્રની ગણતરી કરીને કુલ સંખ્યા શોધી શકીએ છીએ.

સ્વાધ્યાય ૯.૧ ના જવાબો

પ્રશ્ન ૧: ગણિતની એક કસોટીમાં ૪૦ વિદ્યાર્થીઓએ મેળવેલ ગુણ નીચે મુજબ છે. આવૃત્તિ ચિહ્નોનો ઉપયોગ કરી આ ગુણને કોષ્ટકમાં ગોઠવો.

ગુણ	આવૃત્તિ ચિહ્ન	વિદ્યાર્થીની સંખ્યા
૧	||	૨
૨	|||	૩
૩	|||	૩
૪	|||| ||	૭
૫	|||| |	૬
૬	|||| ||	૭
૭	||||	૫
૮	||||	૪
૯	|||	૩

(a) કેટલા વિદ્યાર્થીઓએ ૭ કે તેથી વધુ ગુણ મેળવ્યા હશે?
ઉત્તર: ૫ + ૪ + ૩ = ૧૨ વિદ્યાર્થીઓ.

(b) ૪ થી ઓછા ગુણ મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓ કેટલા છે?
ઉત્તર: ૨ + ૩ + ૩ = ૮ વિદ્યાર્થીઓ.

પ્રશ્ન ૨: શ્રેણી ૬ ના ૩૦ વિદ્યાર્થીઓની મીઠાઈની પસંદગી નીચે મુજબ છે. (લાડુ, બરફી, જલેબી, રસગુલ્લા)

મીઠાઈ	આવૃત્તિ ચિહ્ન	વિદ્યાર્થીની સંખ્યા
લાડુ	|||| |||| |	૧૧
બરફી	|||	૩
જલેબી	|||| ||	૭
રસગુલ્લા	|||| ||	૯

કઈ મીઠાઈ વિદ્યાર્થીઓને સૌથી વધુ પસંદ છે?
ઉત્તર: લાડુ.

પ્રશ્ન ૩: કેથરિન ૪૦ વખત પાસો ફેંકે છે અને દરેક વખતે દેખાતો અંક નોંધે છે. કોષ્ટક તૈયાર કરો.

આવૃત્તિ કોષ્ટક પરથી પ્રશ્નોના જવાબ:

(a) સૌથી ઓછી વખત કયો અંક આવ્યો?
ઉત્તર: અંક ૪ (૪ વખત).

(b) સૌથી વધુ વખત કયો અંક આવ્યો?
ઉત્તર: અંક ૫ (૧૧ વખત).

(c) કયા અંકો સરખી વખત આવ્યા?
ઉત્તર: અંક ૧ અને ૬ (દરેક ૭ વખત).

પ્રશ્ન ૪: પાંચ ગામમાં રહેલા ટ્રેક્ટરની સંખ્યા દર્શાવતો ચિત્ર-આલેખ આપેલ છે. (🚜 = ૧ ટ્રેક્ટર)

(૧) કયા ગામમાં સૌથી ઓછી સંખ્યામાં ટ્રેક્ટર છે?
ઉત્તર: ગામ D.

(૨) કયા ગામમાં સૌથી વધુ સંખ્યામાં ટ્રેક્ટર છે?
ઉત્તર: ગામ C.

(૩) ગામ B કરતા ગામ C માં કેટલા ટ્રેક્ટર વધારે છે?
ઉત્તર: ૩ ટ્રેક્ટર વધારે છે.

(૪) પાંચેય ગામમાં થઈને કુલ કેટલા ટ્રેક્ટર છે?
ઉત્તર: ૨૮ ટ્રેક્ટર.

પ્રશ્ન ૫: સહશિક્ષણ આપતી એક પ્રાથમિક શાળાની દરેક શ્રેણીમાં છોકરીઓની સંખ્યા નીચે મુજબ છે: (👧 = ૪ છોકરીઓ)

(a) કઈ શ્રેણીમાં છોકરીઓની સંખ્યા સૌથી ઓછી છે?
ઉત્તર: શ્રેણી VIII.

(b) શું શ્રેણી VI માં શ્રેણી V કરતા છોકરીઓની સંખ્યા ઓછી છે?
ઉત્તર: ના, શ્રેણી VI માં વધારે છે.

(c) શ્રેણી VII માં છોકરીઓની સંખ્યા કેટલી છે?
ઉત્તર: ૩ x ૪ = ૧૨ છોકરીઓ.

જાણવા જેવી માહિતી: આલેખની શરૂઆત હજારો વર્ષો પહેલા ઈજિપ્ત અને મેસોપોટેમિયામાં થઈ હતી, જ્યાં લોકો માટીની તકતીઓ પર લાઈનો પાડીને હિસાબ રાખતા હતા. આજે કમ્પ્યુટર દ્વારા આપણે સેકન્ડોમાં જટિલ આલેખ બનાવી શકીએ છીએ.

--- અહીં એકમ ૯ "માહિતીનું નિયમન" ના સ્વાધ્યાય ૯.૧ નું સોલ્યુશન પૂર્ણ થાય છે ---

માહિતીનું નિયમન

ધોરણ 6 | ગણિત | એકમ 9 | Exam Guru

નમસ્તે વિદ્યાર્થી અને શિક્ષક મિત્રો! 🙏
આ ક્વિઝ શરૂ કરતા પહેલા, કૃપા કરીને નીચે આપેલો વિડીયો ધ્યાનપૂર્વક જુઓ. તેમાં આ પ્રકરણની સંપૂર્ણ સમજૂતી છે જે તમને ટેસ્ટમાં પૂરા ગુણ મેળવવામાં મદદ કરશે. વિડીયો જોયા પછી જ ક્વિઝ શરૂ થશે.

⏳ કૃપા કરી વિડીયો જુઓ... (ક્વિઝ બટન થોડી વારમાં ખુલશે)

પ્રશ્ન: 1/25 સમય: 60s

પરિણામ પત્રક

0 / 25

અધ્યયન નિષ્પત્તિ (LO) મુજબ વિશ્લેષણ:

અધ્યયન નિષ્પત્તિ (LO)	કોડ	સ્થિતિ

પરિણામ સંજ્ઞા સૂચિ:
✅ = ઉત્તમ (70% થી વધુ ગુણ)
❓ = મધ્યમ (50% - 70% ગુણ)
❌ = વધુ મહેનત જરૂરી (50% થી ઓછા ગુણ)